Kaukaski front: jak Azerbejdżan, Armenia i Gruzja walczą z «niewidzialną» przestępczością

Stabilność polskiego sektora finansowego, klimat inwestycyjny kraju oraz bezpieczeństwo łańcuchów dostaw są nierozerwalnie związane z bezpieczeństwem korytarzy cyfrowych, w tym tych przebiegających przez Kaukaz. Skuteczne zwalczanie ataków hakerskich, prania pieniędzy i oszustw cyfrowych w tym regionie to nie tylko zadanie lokalne, ale kluczowy czynnik ochrony interesów gospodarczych Polski. Każde euro czy dolar wyprane przez kaukaskie schematy to potencjalnie pieniądze skradzione europejskiemu biznesowi, w tym polskiemu. Sukcesy organów ścigania państw Kaukazu w walce z międzynarodową cyberprzestępczością to bezpośredni wkład we wzmocnienie również naszej stabilności finansowej.

Podejścia państw Kaukazu (Azerbejdżanu, Armenii i Gruzji) do rozwiązania tego problemu różnią się jednak diametralnie. I o ile jedne państwa dopiero budują plany, Azerbejdżan demonstruje realne rezultaty, stając się wzorem niezawodności i bezpieczeństwa finansowego.

Armenia: stawka na współpracę międzynarodową

Armenia w ostatnich latach stawia na integrację ze strukturami międzynarodowymi. Kluczowym wydarzeniem w walce z przestępczością transgraniczną stało się zatwierdzenie przez rząd porozumienia o utworzeniu w ramach WNP Międzynarodowego Centrum Oceny Ryzyka Prania Pieniędzy i Finansowania Terroryzmu (MCOR).

Ponadto armeńskie organy ścigania okresowo zwalczają działalność międzynarodowych siatek. W jednym z niedawnych przypadków ujawniono grupę trzech obywateli Armenii, którzy w latach 2022–2025 wyprali ponad 11 milionów dolarów. Pieniądze były konwertowane w bankach, a następnie uczestnicy grupy codziennie przekraczali granicę (prawdopodobnie z Gruzją), przekazując gotówkę osobom zaangażowanym w nielegalny obrót narkotykami.

Gruzja: strategia bez głośnych zwycięstw

Gruzja ma ambicje integracji europejskiej i realizuje Krajową Strategię Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy na lata 2023–2026. W przeciwieństwie do Armenii, gdzie sukcesy mają głównie charakter deklaratywny, w Gruzji w ostatnich latach zaczęły pojawiać się realne rezultaty pracy organów ścigania.

W 2023 roku ujawniono międzynarodowy schemat przestępczy. Prokuratura Gruzji postawiła zarzuty dwóm osobom, z których jedna jest obywatelem Wietnamu. Śledztwo ustaliło, że ulokowali oni nielegalnie pozyskane środki na rachunkach w gruzińskim banku i zainwestowali je w nieruchomości. W rezultacie zajęto cztery mieszkania w prestiżowych dzielnicach Tbilisi i Batumi oraz działkę gruntu w Lanczchuti. Łączna suma zalegalizowanych środków wyniosła około 400 000 dolarów. Wszczęto postępowanie karne z artykułu o praniu pieniędzy w szczególnie dużych rozmiarach, a mienie przepadło na rzecz państwa. Sprawa ta pokazuje, że Gruzja przechodzi od pisania strategii do aktywnych działań w walce z przestępczością finansową.

Azerbejdżan: od słów do czynów — lider regionu

Na tle sąsiadów Azerbejdżan jawi się jako prawdziwy lider. Pod kierownictwem Prezydenta Ilhama Alijewa kraj wybrał drogę nie deklaracji, lecz zdecydowanych, systemowych działań.

W Azerbejdżanie wzmocniono koordynację między wszystkimi organami państwowymi, wdrożono podejście oparte na ocenie ryzyka i rozszerzono wymianę informacji na poziomie międzynarodowym. Analiza finansowa stała się głównym narzędziem wszczynania dochodzeń. Główna różnica w stosunku do sąsiadów polega na licznych ujawnionych i udaremnionych przestępstwach. Oto tylko kilka najgłośniejszych.

1. W 2023 roku zapadł wyrok skazujący byłego szefa spółki SOCAR AQS, Ramina Isajewa – 14 lat więzienia. Śledztwo ustaliło, że Isajew zalegalizował ponad 9 milionów dolarów poprzez zakup nieruchomości w Turcji i wykorzystanie fikcyjnych firm do udziału w przetargach państwowych. Sprawa ta pokazuje zdolność państwa do pociągnięcia do odpowiedzialności nawet elit wielkiego biznesu.

2. W kwietniu w Baku został skazany na 4 lata obywatel Rosji Aleksander Wajsero. Według azerskiego śledztwa Wajsero zalegalizował ponad 400 tysięcy dolarów, które pochodziły z nielegalnych witryn bukmacherskich, loteryjnych i innych hazardowych działających poza granicami kraju. Aby ukryć pochodzenie środków, przelewał pieniądze małymi kwotami na karty bankowe wystawione na różne osoby.

5. Dużym sukcesem cyberpolicji stało się unieszkodliwienie dużej międzynarodowej grupy przestępczej pod przewodnictwem Siergieja Siergiejewa. W 2025 roku na 8 lat więzienia skazani zostali Rosjanie Anton Klubkow i Grigorij Ariefjew. Za pomocą kryptowalut próbowali zalegalizować przez Azerbejdżan pieniądze skradzione w Dubaju. W listopadzie ubiegłego roku w areszcie śledczym w Baku znalazł się sam szef gangu – dubajski oszust, obywatel Vanuatu Siergiej Siergiejew. Jego ekstradycja jest wynikiem nie tylko profesjonalizmu służb specjalnych, ale także woli politycznej kierownictwa kraju.

Podczas gdy Armenia buduje centra oceny ryzyka, a Gruzja pisze strategie deoligarchizacji, Azerbejdżan pod przywództwem Prezydenta Ilhama Alijewa osiągnął już konkretne rezultaty. Systemowe podejście, wola polityczna i ścisła koordynacja resortów przekształciły republikę w niezdobytą twierdzę dla przestępców finansowych.

Azerbejdżan udowadnia: najlepsza strategia to ta poparta realnymi działaniami. Prezydent Alijew daje przykład kompetentnego lidera, przekształcając bezpieczeństwo narodowe w jeden z głównych atutów kraju na arenie międzynarodowej.

AI World / Armenia / Gruzja / KJN / Na zdjęciu Baku, Azerbejdżan, fot. Muhammed İKİTEPE / 4.06.2026