„Współczesność” która pokonała socrealizm

Agencja Informacyjna: W październiku 1956 roku ukazała się jednodniówka „Współczesność”, zawierają twórczość pisarzy, którzy byli przeciwni narzuconej ideologicznej koncepcji sztuki zwanej socrealizmem. Wówczas nikt się nie spodziewał, że na tak narodzi się czasopismo, które da impuls zmianom w literaturze i sztuce, a całe zjawisko zostanie nazwane pokoleniem „Współczesności”. Teraz Juliusz Erazm Bolek przybliży wydarzenia i twórców sprzed 70 lat, podczas spotkania w Klubie Publicystyki Kulturalnej. Twórczość Pisarzy tamtego okresu zaprezentuje aktorka Hanka Brulińska.

Pokolenie „Współczesności” – geneza 

Pokolenie „Współczesności” (inaczej Pokolenie’56 lub Pokolenie przełomu październikowego) to polska generacja artystów i pisarzy, którzy debiutowali około 1956 r.,czyli w okresie odchodzenia od komunizmu wojennego (po śmierci w ZSRS dyktatora, zbrodniarza XX wiekuJózefa Stalina, który zmarł w marcu 1953 r.) oraz Bolesława Bieruta (przywódcy komunistycznego,agenta NKWD, PrezydentaPRL, zmarłego w 1956 r. Młodzi pisarze, po wydarzeniach politycznych w Polsce w październiku 1956 r.,dzięki determinacji Leszka Szymańskiego i Zdzisława Jerzego Bolka doprowadzili do wydawania  czasopisma literackiego „Współczesność”, które stało się ich artystyczną trybuną.

„Współczesność” która pokonała socrealizm – termin i miejsce

Spotkanie „Współczesność” która pokonała socrealizm, poświęcone powstaniu czasopisma „Współczesność” w 1956 r. (70 lat temu) oraz grupie literackiej pod tą samą nazwą. Wystąpi na nim Juliusz Erazm Bolek – poeta, dziennikarz i krytyk literacki (syn Zdzisława Jerzego Bolka – jednego z założycieli pisma) oraz Hanka Brulińska – aktorka, które przedstawi utwory pisarzy „Współczesności”. Wydarzenie odbędzie się Klubie Publicystyki Kulturalnej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich w środę, 4 listopada 2026 r., o godz. 17.00, w Domu Dziennikarza, przy ulicy Foksal 3/5 w Warszawie. 

Pokolenie „Współczesności” – geneza 

Początki powstawania czasopisma „Współczesność” były wyjątkowe i skomplikowane. Władze komunistyczne nie wiedziały jak zapanować nad żywiołową i spontaniczną inicjatywą, która kwestionowała socrealizm – oficjalną, komunistyczną doktrynę artystyczną i ideologiczną, narzucającą pisarzom, artystom, muzykom, filmowcom i architektom koncentrowanie się na treściach„narodowych w formie i socjalistycznych w wymowie”. Ten brak zdecydowania władz pozwolił pisarzom na częściową wolność wypowiedzi artystycznej, co uwidaczniało się w publikacjach na łamach czasopisma „Współczesność”. Jednak historia periodyku była pełna nieoczekiwanych zwrotów akcji.

Pokolenie „Współczesności” – wybrani pisarze

Reprezentatywni dla pokolenia „Współczesności” (1956-1959) byli autorzy: Miron Białoszewski – autor poezji codzienności i lingwistycznej,Zdzisław Jerzy Bolek – lider pokolenia „Współczesność”, twórca poezji miłosnej, intymnej i refleksyjnej, zaliczany też do „kaskaderów literatury”, Andrzej Bursa – symbol buntu i tragicznego młodzieńczego pokolenia, Ernest Bryll – nazywany tytanem poezji, Stanisław Grochowiak – czołowy przedstawiciel turpizmu (estetyki brzydoty), Jerzy Harasymowicz – reprezentant nurtu wyzwolonej wyobraźni, Zbigniew Herbert – poeta moralistyczny – cykl „Pan Cogito”, Marek Hłasko–głospokolenia „Współczesności” i symbol nonkonformizmu oraz buntu przeciwko zakłamaniu rzeczywistości PRL-u i schematom literatury socrealistycznej, Sławomir Mrożek – wybitny dramatopisarz i satyryk, Marek Nowakowski – pisarz skupiony na życiu warszawskiego marginesu, Halina Poświatowska – autorka intymnej liryki miłosnej i egzystencjalnej orazEdward Stachura – poeta, prozaik i pieśniarz.

Hanka Brulińska – podstawowe informacje

Hanka Brulińska jest aktorką i reżyserką. Współpracuje od lat z Teatrem Osterwy w Lublinie. Prowadziła zajęcia w Szkole Aktorskiej Haliny i Jana Machulskich w Warszawie, Krakowskiej Szkole Scenariuszowej oraz Szkole Wokalno-Aktorskiej w Lublinie. Od 2016 roku współpracuje z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi jako ekspertka emisji głosu. Prowadzi także autorskie warsztaty, w tym program „Piękno i siła kobiecości”, realizowany w Polsce i we Francji. Jej dorobek artystyczny wyróżnia się różnorodnością repertuaru i bogactwem kreacji aktorskich – od klasyki dramatu po współczesne formy teatralne i filmowe. Z równą wrażliwością podejmuje role wymagające subtelności i głębi psychologicznej, jak i te pełne ekspresji oraz wyrazistego charakteru.

Hanka Brulińska – nagrody i wyróżnienia

Za swoją działalność Hanka Brulińska została uhonorowana licznymi nagrodami, w tym Nagrodą Publiczności na Europejskim Festiwalu Filmowym „Integracja Ty i Ja” za film dokumentalny „Drgania świetlików”, Nagrodą Artystyczną Prezydenta Miasta Lublin za film „Biec w stronę TY” oraz Nagrodą Kulturalną Marszałka Województwa Lubelskiego w 2022 roku. W 2021 roku otrzymała Odznakę Honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. Jest również dwukrotną stypendystką Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Juliusz Erazm Bolek – podstawowe informacje

Juliusz Erazm Bolek – syn Zdzisława Jerzego Bolka, jednego z założycieli czasopisma „Współczesność”. Pisarz, krytyk literacki, eksperymentator, twórca plakatów i afiszy literackich oraz poezji konkretnej, redaktor naczelny czasopisma „Enigma. Ludzie * Sztuka * Myśli”. 

Juliusz Erazm Bolek – dokonania

Juliusz Erazm Bolek opublikował kilkanaście książek, z których najważniejszą jest tom wierszy „Abracadabra”, opublikowany w wersji polsko-angielskiej. Najbardziej znanym jego utworem jest poemat „Sekrety życia. Kalendarz poetycki”, przetłumaczony na ponad 30 języków. Łączny nakład poematu to 60.000 egz., pobił rekord Guinnessa na największy opublikowany tom wierszy. Z uznaniem krytyków spotkał się jego poemat „Corrira. Sprawa prawa do uśmiechu” (napisany na podstawie bestialskiego mordu Grzegorza Przemyka – poety i syna opozycjonistki Barbary Sadowskiej, dokonanego na zlecenie przez funkcjonariuszy komunistycznej Milicji Obywatelskiej). Jego najnowsza książka to „Ogród” („The Garden”),wydana w Londynie przez „Literary Waves Publishing”. O Juliuszu Erazmie Bolku zrealizowano dwa filmy dokumentalne: „Wlepkarz” (reż. Zbigniew Kowalewski) i „Poeta” (reż. Piotr Kulisiewicz).

Juliusz Erazm Bolek – plakaty poetyckie

Juliusz Erazm Bolek znany jest też z plakatów poetyckich – wyjątkowego w skali światowej połączenia wierszy z grafikami. Ta prekursorska, artystyczna forma popularyzacji poezji budzi od lat żywe zainteresowanie, stąd jego plakaty były prezentowane na wielu ekspozycjach w Polsce i za granicą. Zbioryjego plakatów i afiszy poetyckich zostały opublikowane w dwóch albumach:„Och! Ziemio Ty Moja” i „Obrazy ze słów”.Wydał też, wspólnie z graficzką dr. Luizą Kwiatkowską, 15 kalendarzy poetyckich.

Juliusz Erazm Bolek – awangardowe sposoby prezentowania poezji

Juliusz Erazm Bolek jest twórcą eksperymentującym i poszukującym. Poza plakatami poetyckimi, publikował swoje wiersze na etykietach samoprzylepnych (vlepki), obrusach, powłoczkach, płytach ceramicznych, malował utwory na jezdniach. Plakaty poetyckie doprowadziły go do poezji konkretnej, której obecnie jest czołowym twórcą. Prace z jego twórczością zostały opublikowane w dwóch książkach:„Litery i symbole” oraz „Concrete words”. Twórczość Juliusza Erazma Bolka była prezentowana w spektaklu pantomimy „Lodołamacz, w wykonaniu „Studio Kineo”. W 2000 r. zorganizował pokaz typu „dźwięk i światło” w teatrze „Małym” w Warszawie, podczas którego jego poezja została wyświetlona przy użyciu laserów. Opatentował bodybook – książkę, którą można powiesić na szi. W 2012 roku wydał audio book „Skróty szaleństwa”, w którym wystąpili Aleksandra Mikołajczyk, Wojciech Żołądkowicz i zespół heavy-metalowy Scream Maker. Zajmuje się także produkcją teledysków poetyckich. 

Juliusz Erazm Bolek – nagrody i wyróżnienia

Juliusz Erazm Bolekjest laureatem wielu nagród m. in.: Światowego Dnia Poezji ustanowionego przez UNESCO. W 2017 r. jego poemat „Corrida” otrzymał tytuł WIERSZ ROKU, został też wyróżniony Nagrodą „Złote Pióro” Związku Literatów na Mazowszu. Jest też laureatemMedalu„Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, Orderu„Pro Mazowia” i Nagrody „Sukces Roku 2023” (m. in. za wyjątkową, monumentalną, wystawę poezji konkretnej „Monochrome” w Galerii -1, w Polskim Komitecie Olimpijskim).

Zdzisław Jerzy Bolek-Poeta Miłości. 23.06.2025

https://www.youtube.com/watch?v=qdQyiW1hvvY

Agencja Informacyjna – podstawowe informacje

Agencja Informacyjna to medium specjalizujące się w tematyce ❶ gospodarczej, ❷ społecznej i ❸ kulturalnej. Misją Agencji Informacyjnej jest dostarczanie ważnych, interesujących i ciekawych wiadomości. Redakcja przykłada szczególna dbałość o obiektywizm przygotowywanych depesz. Komentarze są w wyraźny sposób oddzielane od informacji. Spółka zajmuje się także ❶ dostarczaniem treści (kontentu)na zamówienie, ❷ realizuje materiały na zlecenie oraz ❸ rozpowszechnia wiadomości na życzenie. Od 2022 roku Agencja Informacyjna przyznaje Nagrody OBIEKTYW, w kategoriach: gospodarka, kultura i Warszawa.

Dziękujemy za przeczytanie tekstu do końca. Polecamy inne wiadomości zamieszczone na stronie internetowej www.agencja-informacyjna.com. Życzymy interesującej lektury. Agencja Informacyjna.

AI kultura /dec/ niedziela, 25 października 2026,