Instytut Staszica: Polska infrastruktura stoi przed największym kryzysem od dekad

Agencja Informacyjna: Polska wchodzi w okres największego cyklu inwestycji infrastrukturalnych w swojej historii. Skala planowanych projektów kolejowych, drogowych, energetycznych i strategicznych może przekroczyć możliwości krajowego rynku wykonawczego – alarmuje Instytut Staszica w najnowszym raporcie „Przeszkody w rozwoju kluczowych inwestycji infrastrukturalnych w Polsce (kolejowych i drogowych)”.

Autorzy raportu „Przeszkody w rozwoju kluczowych inwestycji infrastrukturalnych w Polsce (kolejowych i drogowych)”, przygotowanego przez Instytutu Staszica, wskazują, że skuteczna realizacja inwestycji o wartości przekraczającej 400.000.000.000 zł będzie możliwa wyłącznie pod warunkiem ograniczenianajważniejszych barier systemowych. Wśród nich eksperci wymieniają przede wszystkim: niedostosowany model waloryzacji kontraktów publicznych, pogłębiający się kryzys demograficzny, przewlekłość procedur administracyjnych i odwoławczych.

Instytut Staszica: Polska stoi przed historyczną szansą modernizacyjną

„Polska stoi dziś przed historyczną szansą modernizacyjną. Jednak bez zmian organizacyjnych, regulacyjnych i rynkowych istnieje realne ryzyko przeciążenia rynku, wzrostu kosztów oraz opóźnień strategicznych inwestycji.” – Wskazuje Instytut Staszica w raporcie „Przeszkody w rozwoju kluczowych inwestycji infrastrukturalnych w Polsce (kolejowych i drogowych)”.

Waloryzacja – ograniczenie coraz większym problemem rynku

Jednym z głównych tematów raportu „Przeszkody w rozwoju kluczowych inwestycji infrastrukturalnych w Polsce (kolejowych i drogowych)”, przygotowanego przez Instytutu Staszica, jest problem niestabilności kosztowej i ograniczeń obecnego systemu waloryzacji kontraktów infrastrukturalnych. Eksperci zwracają uwagę, że po pandemii SARS-CoV-2 i wybuchu wojny rosyjsko-ukraińskiej rynek budowlany został dotknięty gwałtownym wzrostem cen materiałów, energii i pracy.

Limit waloryzacji na poziomie 10 proc. zbyt mały

Zdaniem autorów raportu „Przeszkody w rozwoju kluczowych inwestycji infrastrukturalnych w Polsce (kolejowych i drogowych)”, przygotowanego przez Instytutu Staszica, obecny limit waloryzacji na poziomie 10 proc. nie odpowiada realiom gospodarczym ostatnich lat. Branża sygnalizuje, że mechanizmy waloryzacyjne nie odzwierciedlają rzeczywistych zmian kosztów realizacji inwestycji. Raport „Przeszkody w rozwoju kluczowych inwestycji infrastrukturalnych w Polsce (kolejowych i drogowych)” przypomina, w oparciu o źródła, że w 2024 r. koszty samej robocizny wzrosły o 12,06 proc., a koszty pośrednie o 9,38 proc. Według Instytutu Staszica utrzymywanie obecnego modelu może prowadzić do ograniczania aktywności przetargowej przez przedsiębiorstwa, wzrostu kosztów ofert oraz dalszego pogarszania kondycji rynku infrastrukturalnego.

Kryzys demograficzny zagraża realizacjom inwestycji

Autorzy raportu „Przeszkody w rozwoju kluczowych inwestycji infrastrukturalnych w Polsce (kolejowych i drogowych)”, przygotowanego przez Instytutu Staszica, zwracają również uwagę na narastający problem niedoboru pracowników technicznych i starzenia się kadr infrastrukturalnych. Szczególnie dotyczy to operatorów specjalistycznego sprzętu, kierowników budów, projektantów, inżynierów oraz wykwalifikowanych pracowników budowlanych.

Luka pokolenia może ograniczyć możliwość inwestycji

Eksperci podkreślają, że luka pokoleniowa może w najbliższych latach stać się jednym z głównych czynników ograniczających zdolność rynku do realizacji inwestycji infrastrukturalnych. Dodatkowym wyzwaniem pozostaje kumulacja inwestycji realizowanych jednocześnie przez sektor drogowy, kolejowy, energetyczny, obronny oraz przemysłowy, które konkurują o tych samych specjalistów i zasoby wykonawcze.

Krajowa Izba Odwoławcza i przewlekłość procedur wydłuża czas inwestycji

Istotną część raportu „Przeszkody w rozwoju kluczowych inwestycji infrastrukturalnych w Polsce (kolejowych i drogowych)”, przygotowanego przez Instytutu Staszica, poświęcono także problemowi przewlekłości postępowań oraz funkcjonowaniu systemu odwołań w zamówieniach publicznych. Instytut Staszica wskazuje, że procedury odwoławcze bywają wykorzystywane instrumentalnie jako element walki konkurencyjnej pomiędzy uczestnikami rynku.

Skutki obecnego systemu odwołań w zamówieniach publicznych

Zdaniem ekspertów skutkiem obecnego systemu odwołań w zamówieniach publicznych są: opóźnienia w podpisywaniu umów, destabilizacja harmonogramów inwestycyjnych oraz wzrost kosztów realizacji projektów infrastrukturalnych. W raporcie „Przeszkody w rozwoju kluczowych inwestycji infrastrukturalnych w Polsce (kolejowych i drogowych)”, przygotowanego przez Instytutu Staszica, podkreślono również potrzebę usprawnienia pracy Krajowej Izby Odwoławczej, ograniczenia możliwości instrumentalnego wykorzystywania odwołań oraz przyspieszenia procedur dla strategicznych inwestycji infrastrukturalnych.

Inwestycje infrastrukturalne, w Polsce, w liczbach

Jak wskazuje Instytut Staszica, Polska realizuje obecnie lub planuje około 3.000 największych inwestycji infrastrukturalnych. Wśród najważniejszych projektów znajdują się: inwestycje PKP Polskich Linii Kolejowych o wartości 180.000.000.000 zł, komponent kolejowy Centralnego Portu Komunikacyjnego (Port Polska), dalsza rozbudowa sieci dróg ekspresowych i autostrad oraz projekty energetyczne i logistyczne o strategicznym znaczeniu dla gospodarki i bezpieczeństwa państwa.

Przyszłość kluczowych inwestycji infrastrukturalnych w Polsce

Autorzy raportu „Przeszkody w rozwoju kluczowych inwestycji infrastrukturalnych w Polsce (kolejowych i drogowych)” podkreślają, że od skuteczności działań podejmowanych w najbliższych latach zależeć będzie nie tylko tempo rozwoju infrastruktury, ale również długoterminowa konkurencyjność i odporność polskiej gospodarki.

Instytut Staszica – podstawowe informacje

Instytut Staszica to niezależny think-tank, czyli niezależny komitet doradczy o charakterze organizacji non-profit, zajmujący się badaniami i analizami dotyczącymi spraw publicznych. Powstał w 2013 roku dzięki ekspertom i publicystom ze środowiska konserwacyjnego. Zajmuje się kwestiami społecznymi i gospodarczymi w kontekście zrównoważonego rozwoju. Prezesem Instytutu Staszica jest dr hab. Agnieszka Domańska. W gronie współpracowników Instytutu znajdują się wykładowcy akademiccy, eksperci i publicyści. 

Instytut Staszica – cele 

Cele statutowe Instytut Staszica to między innymi: promowanie pozytywnych aspektów zrównoważonego rozwoju w kontekście rozwoju i modernizacji Polski jako członka Unii Europejskiej; prowadzenie działalności edukacyjnej, naukowej i oświatowej w dziedzinie nauk społecznych, zaangażowania obywatelskiego, samorządności, oraz pozostałych przedmiotów działania Fundacji; wspieranie działań na rzecz wolnego rynku oraz wolności słowa i mediów, jako wartości zagwarantowanych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 

Agencja Informacyjna – podstawowe informacje

Agencja Informacyjna to medium specjalizujące się w tematyce gospodarczej, społecznej i kulturalnej. Misją Agencji Informacyjnej jest dostarczanie ważnych, interesujących i ciekawych wiadomości. Redakcja przykłada szczególna dbałość o obiektywizm przygotowywanych depesz. Komentarze są w wyraźny sposób oddzielane od informacji. Spółka zajmuje się także dostarczaniem treści (kontentu), realizuje materiały na zlecenie oraz rozpowszechnia wiadomości na życzenie. Od 2022 roku Agencja Informacyjna przyznaje Nagrody OBIEKTYW, w kategoriach: gospodarka, kultura i Warszawa.

Dziękujemy za przeczytanie tekstu do końca. Polecamy inne wiadomości zamieszczone na stronie internetowej www.agencja-informacyjna.com. Życzymy ciekawej lektury. Agencja Informacyjna

AI opinie, /dec/ Źródło: Instytut Staszica / 14 czerwca 2026