Międzynarodowy Dzień Pamięci o Katastrofie w Czarnobylu

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Katastrofie w Czarnobylu został ustanowiony na 26 kwietnia, by upamiętnić ogromną liczbę ludzi, którzy ponieśli śmierć w związku z awarią i wybuchem w elektrowni jądrowe, jak i zwrócić uwagę społeczeństwa na ogromne i długofalowe skutki wybuchu reaktora jądrowego.

W nocy z dnia 25 na 26 kwietnia 1986 roku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej na terenie ówczesnego Związku Socjalistycznych Republik radzieckich (obecnie Ukraina) nastąpiło przegrzanie rdzenia w reaktorze jądrowym bloku energetycznego nr 4. W efekcie doszło do wybuchu wodoru, a w konsekwencji ogromnego, długotrwałego pożaru i rozprzestrzeniania się substancji promieniotwórczych. Teren skażenia to od 125.000 do 146.000 km2, na terenie obecnej Republiki Białoruskiej, Rosyjskiej Federacji Ukrainy, a radioaktywna chmura rozniosła się nad całym kontynentem europejskim. W konsekwencji należało szybko przesiedlić tysiące ludzi, którzy mogli ucierpieć w wyniku skażenia.

„Informacja o wybuchu w Elektrowni Jądrowej w Czarnobylu była utajniona przez władze komunistyczne, które liczyło na to, że wiedzę o katastrofie uda się utrzymać w tajemnicy.” – Wspomina pisarz Juliusz Erazm Bolek. – „Dopiero wiadomości jakie dotarły od służb monitorujących radiacje w Europie Zachodniej sprawiły, że embargo informacyjne zostało przerwana. Ówczesne władze komunistyczne w Polsce, o dziwo, zachowały się przyzwoicie i podjęły decyzje o podaniu, w celu ochrony, ludności płyn Lugola, czyli wodny roztwór jodku potasu i pierwiastkowego jodu. Sam też przyjąłem ten specyfik. Strach był gigantyczny. Skażenie radioaktywne jest niewidoczne. Przeważnie dopiero po dłuższym okresie osoba pojawiają się skutki chorobowe. Jednak w skażonym powietrzu w polskie władze komunistyczne zorganizowały pierwszomajowe pochody w związku z przypadającym Świętem Pracy.” – Wspomina pisarz Juliusz Erazm Bolek.

Z otaczających, Elektrownię Jądrową w Czarnobylu, terenów w promieniu 30 km ewakuowano ponad 350.000 ludzi, tworząc zamkniętą strefę ochronną.

134 pracowników Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej i członków ekip ratowniczych było narażonych na działanie bardzo wysokich dawek promieniowania jonizującego, po których rozwinęła się ostra choroba popromienna. 28 z nich zmarło w wyniku napromieniowania, a 2 od poparzeń. Nie ustalona jest liczba osób, które zapadły na choroby wywołane napromieniowaniem.

Znaczący wpływ katastrofy czarnobylskiej na gospodarkę w tym czasie miało wyłączenie z produkcji 784.320 ha gruntów rolnych i 694.200 ha lasów.

Chociaż wiele z tych ziem zostało przywróconych do użytkowania, koszty produkcji rolniczej wzrosły ze względu na konieczność stosowania specjalnych technik uprawy, nawozów i dodatków. Koszty katastrofy czarnobylskiej były gigantyczne. Brak pełnej i wiarogodnej wiedzy na ten temat. Wiadomo, że na Białorusi całkowity koszt w okresie 30 lat szacowano na 235.000.000.000 dolarów (wartość dolara z 2005). Uważa się, że katastrofa czarnobylska stała się również kluczowym czynnikiem erozyjny, doprowadzającym w 1991 roku do rozpadu Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich. Ponadto miała znaczący wpływ na kształtowanie się nowego ładu państwowego w Europie Wschodniej w latach 90. XX wieku.

Zmiany, które nastąpiły po wybuchu są na ogromną skalę. Wiele terenów nadal, mimo, że od katastrofy upłynęło już kilka dziesięcioleci, określa się jako niebezpieczne dla zdrowia, szczególnie przy dłuższym pobycie.

Jednak mimo to, znajdują się ludzie, którzy wracają na swoją ojcowiznę. Całe miasteczka są ponownie zasiedlane przez ludzi, którzy w głównej mierze przeżyli wybuch w elektrowni jądrowej i po kilku latach wracają do swoich dawnych domów.

Ponadto wyludnione miasto Czarnobyl stało się swoistą atrakcją turystyczną.

Przybywają tam tysiące ludzi, by na własne oczy zobaczyć jak wygląda obecnie czarnobylska Elektrownia Jądrowa, a raczej to co z niej zostało, czy jej najbliższe tereny. Wielu eksploratorów umieszcza w Internecie filmiki ze swoich wizyt na Ukrainie opowiadając na bieżąco o tym co widzą i jak się czują w tym miejscu. Każdy musi, jednak pamiętać, że nie jest to zwykła wyprawa. Cały czas należy kontrolować ilość promieniowania wokół siebie i w razie czego szybko wycofać się z miejsca, gdzie się ono drastycznie zwiększa. Ciekawe spojrzenie na Czarnobyl zarejestrowała grupa Urbex History, która zamieściła w serwisie internetowym YouTube całą serię filmów dotyczących ich wyprawy.

Nie tylko youtuberzy zajęli się tematem ukraińskiej katastrofy przemysłowej – w 2019 roku telewizja HBO wyemitowała miniserial „Czarnobyl”.

Reżyserem był Johan Renck, który stworzył fenomenalnie poruszającą opowieść o trudach z jakimi musieli borykać się ludzie, chcący ostrzec społeczeństwo o niebezpieczeństwie. Serial mimo, że ma zaledwie 5 odcinków plasuje się na wysokich pozycjach w wielu rankingach, jednak nie należy to do przyjemnych seansów, opowiada o strasznej śmierci tysięcy ludzi i walce o przetrwanie kolejnych pokoleń. Nie umniejsza to, jednak sukcesu jaki osiągnął na międzynarodowej scenie kinematograficznej. „Rozszczepiło moje atomy!” – komentuje Michał Piepiórka – niezależny krytyk na łamach portalu internetowego filmweb.pl.

Mimo tego, że Czarnobyl powoli odzyskuje swoje życie nadal należy pamiętać o tym, że jest to niebezpieczne dla zdrowia miejsce.

Promieniowanie, które nastąpiło przy wybuchu wodoru skaziło niewyobrażalnie duży teren i mimo, że od tego tragicznego wydarzenia minęło już 35 lat to jego skutki wciąż mogą być odczuwalne. Wielu naukowców ostrzega, że odczują to w większym stopniu nasze wnuki, a nie my sami, dlatego powinniśmy przyłożyć szczególną uwagę do tego, jak podchodzimy do kwestii naszego bezpieczeństwa.

Święta takie jak Międzynarodowy Dzień Pamięci o Katastrofie w Czarnobylu przypominają nam wszystkim o tym, że tragedia, mimo iż rozegrana wiele lat temu nadal jest aktualna. Nie możemy zapomnieć o ludziach, którzy poświęcili swoje życie, by uratować społeczeństwo. Dlatego 26 kwietnia myśli powinniśmy skierować w stronę ich i ich najbliższych.

Agencja Informacyjna, Gospodarka  /UPO/ 26.04.2021

Related Post