„Bogusław Schaeffer – Hommage dla Artysty” – preludium

Agencja Informacyjna: Prof. Bogusław Schaeffer Bogusław Schaeffer – najwybitniejszy polski artysta renesansowy XX wieku: kompozytor, dramaturg, muzykolog, grafik i pedagog, uznawany za jednego z najbardziej oryginalnych i wszechstronnych twórców polskiej awangardy artystycznej. Przez dekady łączył świat muzyki współczesnej, teatru oraz sztuk wizualnych. Teraz życiu i twórczości tego Artysty będzie poświęcone spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. W programie zaplanowano projekcję filmu „Bogusław Schaeffer na Kolorowym”, Pawła Bitki Zapendowskiego oraz występ Krzysztofa Klimy, który wykona Kadencję z „Koncertu klarnetowego” prof. Bogusława Schaeffera oraz ciekawa dyskusja o tym wybitnym twórcy. 

„Bogusław Schaeffer – Hommage dla Artysty” to tytuł wydarzenia kulturalnego poświęconego pamięci wybitnego polskiego kompozytora, muzykologa i dramaturga, zorganizowanego w formacie dyskusji i prezentacji artystycznych Spotkanie organizowane Kubie Publicystyki Kulturalnej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich przez dr. Teresę Kaczorowską ma charakter wspomnieniowy i planistyczny w kontekście zbliżającej się 100. rocznicy urodzin i śmierci artysty (przypadającej na 2029 rok). Organizowane jest przez Komitet Obywatelski Pamięci o Bogusławie Schaefferze we współpracy z Klubem Publicystyki Kulturalnej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.

Bogusław Schaeffer–kompozytor, pedagog, muzykolog, krytyk muzyczny, popularyzator muzyki i dramaturg

https://www.youtube.com/watch?v=Fl4qruX2Sfo

Paweł Bitka Zapendowski – Komitet Obywatelski Pamięci o Mistrzu BSCH

„Na świecie i w Polsce wciąż przybywa entuzjastów Bogusława Schaeffera i jego dorobku twórczego wciąż przybywa.” – Twierdzi Paweł Bitka Zapendowski – twórca filmu „Bogusław Schaeffer na Kolorowym”. – „W elitarnym gronie współpracowników, przyjaciół i uczniów Mistrza pragniemy, aby zainteresowanie to zataczało coraz szersze kręgi i społeczeństwo zyskało łatwy dostęp do jego muzyki, teatru i książek. W tym celu – jako Komitet Obywatelski Pamięci o Mistrzu BSCH – podjęliśmy szereg działań, które wraz z planami na przyszłość pragniemy przedstawić na spotkaniu „Bogusław Schaeffer – Hommage dla Artysty”. – Zapowiada Paweł Bitka Zapendowski – dramaturg, reżyser, muzyk, scenograf, twórca filmu „Bogusław Schaeffer na Kolorowym”.

„Bogusław Schaeffer – Hommage dla Artysty” – termin i miejsce spotkania

Spotkanie „Bogusław Schaeffer – Hommage dla Artysty”, organizowane przez Klub Publicystyki Kulturalnej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich i Komitet Obywatelski Pamięci o Mistrzu BSCH odbędzie się środę, 7 października 2026 r., o godz. 18.00 – w Domu Dziennikarza, przy ulicy Foksal 3/5 w Warszawie. W programie dyskusja panelowa poświęcona metodom  upowszechniania i ochrony dorobku Schaeffera (teatru, muzyki i książek), w której udział wezmą dr. hab. Krzysztof Kostrzewa (kompozytor i pedagog), Paweł Bitka Zapendowski (reżyser, kompozytor i dramaturg) oraz dr Teresa Kaczorowska; projekcja filmu „Bogusław Schaeffer na Kolorowym”, Pawła Bitki Zapendowskiego oraz występ Krzysztofa Klimy – (muzyk instrumentalista, z Komitetu Obywatelskiego Pamięci o Bogusławie Schaefferze), który wykona Kadencję z „Koncertu klarnetowego” prof. Bogusława. 

Autor w krainie czarów

https://www.youtube.com/watch?v=u4LwrkNtB08

Bogusław Schaeffer – podstawowe informacje

Bogusław Julian Schaeffer (wzgl. Schäffer) (1929–2019) – zasłynął jako artysta awangardowy i bezkompromisowy eksperymentator, który płynnie łączył różne dziedziny sztuki. Skomponował blisko 600 utworów muzycznych – od dzieł klasycznych, przez jazz, aż po kompozycje elektroniczne. Jako jeden z pierwszych artystów w Polsce, tworzył muzykę elektroakustyczną i blisko współpracował ze słynnym Studio Eksperymentalnym Polskiego Radio. Stworzył partytury graficzne, rewolucjonizując tradycyjny zapis nutowy. Od 1955 roku zajmował się dramatopisarstwem, tworząc ponad 40 sztuk teatralnych. Do najbardziej znanych dramatów, należą projekty teatru instrumentalnego: „Scenariusz dla trzech aktorów”, „Kwartet dla czterech aktorów”, „Audiencja”, „Kaczo” oraz „Skala”. Jego teksty były pisane z myślą o wybitnych aktorach (m.in. Jan Peszek, Marek Frąckowiak, Jan Frycz, Mikołaj Grabowski i Andrzej Grabowski) i często wymagały od nich improwizacji oraz łączenia gry aktorskiej z muzykowaniem.

Bogusław Schaeffer – partytury graficzne

Bogusław Schaeffer zrewolucjonizował tradycyjny zapis nutowy. Tworzył tzw. partytury graficzne, które były autonomicznymi dziełami sztuki wizualnej, dającymi wykonawcom ogromną wolność interpretacyjną. Pisał liczne książki i monografie poświęcone muzyce współczesnej (m.in. pracę dyplomową o Witoldzie Lutosławskim). Przez wiele lat kształcił nowe pokolenia kompozytorów jako profesor m.in. w Akademii Muzycznej w Krakowie oraz w słynnym Uniwersytecie Mozarteum w Salzburgu. Jego uczniem był m. in. wybitny polski kompozytor Janusz Kohut. 

Bogusław Schaeffer i teatr instrumentalny

Koncepcja teatru instrumentalnego Bogusława Schaeffera to jedna z najbardziej rewolucyjnych idei w powojennej polskiej sztuce. Artysta całkowicie zatarł w niej granicę między aktorem a muzykiem. Sztuki Bogusława Schaeffera charakteryzują się ogromną dawką inteligentnego humoru, autotematyzmu (sztuki opowiadają o samym procesie tworzenia sztuki) oraz gigantycznymi wymaganiami warsztatowymi wobec aktorów, którzy muszą posiadać nienaganne wyczucie rytmu

Bogusław Schaeffer – najsłynniejsze sztuki teatralne

Do najsłynniejszych sztuk teatralnych Bogusława Schaeffera należą: ❶ „Audiencja (I–V)” – seria kultowych monodramów i utworów scenicznych. Najsłynniejszy, „Audiencja V”, został napisana specjalnie dla aktora Jana Peszka. Artysta wykonuje na scenie precyzyjną, wręcz karkołomną partyturę ruchową i głosową, zmagając się z rekwizytami, tekstem i własnym ciałem. ❷ „Scenariusz dla trzech aktorów” – arcydzieło teatru Bogusława Schaeffera Schaeffera, rozsławione przez genialne trio: Jan Peszek, Mikołaj Grabowski i Andrzej Grabowski. Sztuka opiera się na improwizacji, kłótniach artystów o kształt sztuki, a granica między fikcją teatralną a prywatnością aktorów całkowicie się w niej zaciera. ❸ „Kwartet dla czterech aktorów” – tekst rozpisany jak utwór muzyczny (kwartet smyczkowy), w którym czterej wykonawcy próbują dojść do porozumienia i wspólnie stworzyć dzieło. To pełna humoru, groteskowa opowieść o niemożności pełnego porozumienia między artystami. ❹ „Kaczo” – dramat wyrosły z ducha awangardy, obnażający absurdy życia artystycznego i ludzkich relacji, często wystawiany z dużym naciskiem na dynamiczną formę wizualną.❺ „Skala” (dramat napisany specjalnie z myślą o znanym aktorze Marku Frąckowiaku, który był bliskim przyjacielem i wieloletnim propagatorem twórczości Schaeffera) utwór charakteryzuje się otwartą formą, głębokim powiązaniem słowa z rytmem i muzycznością oraz stawianiem przed aktorem ogromnych wyzwań warsztatowych. Tekst balansuje na granicy teatru absurdu, autotematyzmu i filozoficznych rozważań o kondycji ludzkiej).

Wizjonerska działalność Bogusława Schaeffera w Studio Eksperymentalnym Polskiego Radio (SEPR) (zwanym „Czarnym pokojem”) uczyniła z mistrza jednego z najważniejszych pionierów polskiej muzyki elektronicznej i konkretnej. Założone w 1957 roku warszawskie Studio Eksperymentalnym Polskiego Radio było wówczas technologicznym i artystycznym fenomenem – jednym z nielicznych miejsc za w Europie Środkowo-wschodniej, gdzie twórcy mieli dostęp do generatorów dźwięku, filtrów i magnetofonów. Bogusław Schaeffer wszedł do tego świata nie jako technik, lecz jako radykalny filozof dźwięku.

Filozofia eksperymentu: Margines wolności 

Bogusław Schaeffer traktował taśmę magnetofonową i aparaturę studyjną jak nowy instrument o nieskończonych możliwościach. Artysta przeniósł na grunt elektroniki swoje zamiłowanie do wolności wykonawczej. Projektował tzw. kompozycje poliwersjonalne. Zamiast tworzyć zamknięte, gotowe taśmy, pisał abstrakcyjne partytury graficzne. Instrukcje te dawały realizatorom dźwięku (tzw. „reżyserom muzycznym”, z którymi ściśle współpracował, m.in. z genialnym kompozytorem i inżynierem Eugeniuszem Rudnikiem) ogromny margines swobody interpretacyjnej. Ten sam utwór Bogusława Schaeffera, realizowany w odstępie kilku lat lub przez różnych inżynierów, mógł brzmieć zupełnie inaczej. Najważniejsze dzieła elektroniczne z SEPR: ❶ „Symfonia: Muzyka elektroniczna” (1964–1966) – „kamień milowy polskiej awangardy” – Bogusław Schaeffer udowodnił tym dziełem, że muzyka generowana z maszyn może mieć rygorystyczną, klasyczną architektonikę (utwór ma tradycyjną, czteroczęściową budowę). W finałowej części kompozytor dokonał rewolucyjnego gestu – zderzył syntetyczne, przetworzone dźwięki z oszczędnym brzmieniem tradycyjnego, żywego fortepianu. ❷ „Assemblage” (1966) – utwór będący absolutnym przeciwieństwem poukładanej „Symfonii”. To rwana, kolażowa i gwałtowna kompozycja, w której artysta bawił się surowym montażem taśmy, nakładaniem na siebie filtrów i grą dynamiki. ❸ „Hommage à Strzemiński” (1968) – dzieło stworzone z myślą o filmie dokumentalnym poświęconym malarzowi Władysławowi Strzemińskiemu. Bogusław Schaeffer połączył w nim muzykę elektroniczną z fragmentami traktatu „Teoria widzenia” Władysława Strzemińskiego, tworząc interdyscyplinarny pomost między awangardą muzyczną a malarską. ❹ „Temat: Muzyka elektroniczna” – ikoniczny przykład utworu, w którym zamiast nut powstała wielobarwna, graficzna mapa dźwiękowa wskazująca inżynierom, jak operować potencjometrami i filtrami w studiu.

Poemat „JA” w wykonaniu Wiesława B. Bołtryka – autor: Juliusz Erazm Bolek

https://www.youtube.com/watch?v=RzWo_YFA1BQ

Bogusław Schaeffer – wiecznie żywy

Eksperymenty Bogusława Schaeffera, tworzone w drugiej połowie XX wieku nada brzmią świeżo, cały czas inspirują twórców nowoczesnej muzyki elektronicznej, techno i IDM. Kilka lat temu słynny amerykański duet Matmos wziął na warsztat archiwalne próbki dźwiękowe Schaeffera ze Studia Eksperymentalnego Polskiego Radio, tworząc z nich zupełnie nowe, współczesne utwory w ramach międzynarodowego projektu popularyzacji taśm z „Czarnego pokoju”. Festiwal „Era Schaeffera” jest organizowany cyklicznie od 2009 roku. Wydarzenie to przygotowuje Fundacja Przyjaciół Sztuk Aurea Porta (założycielami byli aktor Marek Frąckowiak, dla którego Bogusław Schaeffer napisał sztukę „Skala”, wystawianą w warszawskim Teatrze Ramp i aktorka Ewa Złotowska) Wydarzenie jest multimedialną prezentacją oraz celebracją bogatej twórczości muzycznej, dramaturgicznej i graficznej Bogusława Schaeffera. Ponadto Fundacja Przyjaciół Sztuk Aurea Porta opiekuje się spuścizną twórczości Bogusława Schaeffera, prowadzi cyfryzację archiwum oraz popularyzuje wielowymiarową twórczości Artysty. 

Komitet Obywatelski Pamięci o Bogusławie Schaefferze – podstawowe informacje 

Komitet Obywatelski Pamięci o Bogusławie Schaefferze powstał w 2024 roku z inicjatywy współpracowników, przyjaciół oraz uczniów Mistrza. Komitet zawiązał się jako jednostka celowa działająca przy zarejestrowanej w Krakowie Fundacji Inwestuj w Kulturę im. Marka Jędrzejczyka. Nadrzędnym celem Komitetu Obywatelskiego Pamięci o Bogusławie Schaefferze jest ochrona, cyfryzacja oraz aktywne upowszechnianie gigantycznego dorobku artystycznego kompozytora, dramaturga i teoretyka muzyki. Komitet funkcjonuje formalnie przy Fundacji Inwestuj w Kulturę im. Marka Jędrzejczyka. Do kluczowych postaci zaangażowanych w jego bieżące działania należą m.in. znany klarnecista Krzysztof Klima oraz autorka monografii Bogusława Schaeffera, dr Jadwiga Hodor Komitet publikuje własne czasopismo „Schaefferiadka”, które jest źródłem informacji i dokumentuje wydarzenia dedykowane Artyście. Komitet Obywatelski Pamięci o Bogusławie Schaefferze organizuje akcje takie jak „Piknik z Schaefferem”, koncerty muzyki awangardowej na żywo czy ogólnopolskie panele dyskusyjne (np. cykl spotkań wspomnieniowych w warszawskim Domu Dziennikarza we współpracy z SDP).

Paweł Bitka Zapendowski – dramaturg, reżyser, muzyk, scenograf. Urodził się w Krakowie, gdzie studiował u wybitnych polskich scenografów: Jerzego Skarżyńskiego i Andrzeja Kreutza-Majewskiego w Akademii Muzycznej oraz w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Związany z Piwnicą pod Baranami. Ma w dorobku twórczym liczne realizacje teatralne i scenograficzne, koncerty, nagrania dla radia i telewizji, muzykę filmową, wystawy indywidualne i zbiorowe. Jest autorem ❶ dramatów biograficznych, m.in. o Halinie Poświatowskiej, Tadeuszu Kantorze, Leo Lipskim, Georgu i Grecie Trakl, Jean-Michel Basquiacie, Andrzeju Wajdzie;❷ sztuk teatralnych: „Kantor w Paryżu” (Teatr Groteska, Instytut Teatralny w Warszawie), „Jak z Almo… czyli Zrób mi PIT-a!”, „Teatr Kontrabanda” (reżyseria Przemysław Sejmicki, 2015 r.), „Miałem Wielkie Szczęście” – monodram o Andrzeju Wajdzie (2019 r.), „Leo Lipski Story – Miłość na Miodowej” – według prozy Leo Lipskiego (2018 r.), „Noc Trakla” (Teatr Bagatela, 2017 r.), „Basquiat – Czarny Picasso”; słuchowisk radiowych jak: „Leo Lipski Story – Miłość na Miodowej” (Teatr Polskiego Radia, reż. Anna Skuratowicz, 2022 r.).❸ Zrealizował filmy: „Trakl. Dni są policzone” (fabuła, 2020 r.), „Buba. Film o aktorze, który kochał psy” (dokument, 2021 r.), „Bogusław Schaeffer na Kolorowym” (dokument, 2025 r.). Laureat nagród literackich, jak: Nagroda na Konkursie Dramaturgicznym X Talia 2006 w tarnowskim Teatrze im. L. Solskiego za komedię „S/M:)” znana później jako „Jak z Almodovara”)”. 

Agencja Informacyjna – podstawowe informacje

Agencja Informacyjna to medium specjalizujące się w tematyce ❶ gospodarczej, ❷ społecznej i ❸ kulturalnej. Misją Agencji Informacyjnej jest dostarczanie ważnych, interesujących i ciekawych wiadomości. Redakcja przykłada szczególna dbałość o obiektywizm przygotowywanych depesz. Komentarze są w wyraźny sposób oddzielane od informacji. Spółka zajmuje się także ❶ dostarczaniem treści (kontentu)na zamówienie, ❷ realizuje materiały na zlecenie oraz ❸ rozpowszechnia wiadomości na życzenie. Od 2022 roku Agencja Informacyjna przyznaje Nagrody OBIEKTYW, w kategoriach: gospodarka, kultura i Warszawa.

Dziękujemy za przeczytanie tekstu do końca. Polecamy inne wiadomości zamieszczone na stronie internetowej www.agencja-informacyjna.com. Życzymy interesującej lektury. Agencja Informacyjna.

AI kultura /dec/ niedziela, 4 października 2026