Ponad 2000 dni za kratami bez wyroku. Sprawa Jakuba Z. obnaża patologie polskiego systemu aresztów
Agencja Informacyjna | Prawie siedem lat procesu, 323 tomy akt i ani jednego wyroku – nawet w pierwszej instancji. Jak informuje portal DoRzeczy.pl, 30-letni dziś Jakub Z. spędził w tymczasowym areszcie już 1950 dni, a po najnowszej decyzji krakowskiego sądu czas ten przekroczy 2046 dni. Wszystko to w sytuacji, gdy wszyscy pozostali współoskarżeni odpowiadają z wolnej stopy.
Czytaj dalej:
Historia opisana na łamach DoRzeczy.pl po raz kolejny stawia pod znakiem zapytania praktykę stosowania tymczasowego aresztowania w Polsce. Zgodnie z fundamentami demokratycznego państwa prawa środek ten powinien mieć charakter absolutnie wyjątkowy i służyć jedynie zabezpieczeniu toku postępowania. Tymczasem w krakowskim procesie, który toczy się od grudnia 2019 roku i dotyczy zdarzeń z lat 2015–2017, izolacja przybrała formę wieloletniej kary odbywanej jeszcze przed rozstrzygnięciem o winie.
Kruche dowody i pusty kalendarz rozpraw
Jak czytamy w publikacji DoRzeczy.pl, gdy akt oskarżenia – obejmujący łącznie 20 osób – trafiał do Sądu Okręgowego w Krakowie, Jakub Z. miał 23 lata i czystą kartotekę. Zarzuty wobec niego dotyczą udziału w zorganizowanej grupie oraz obrotu nielegalnymi środkami, przy czym nawet według prokuratury pełnił on w tym procederze jedynie rolę wykonawczą.
Co więcej, fundament oskarżenia budzi poważne wątpliwości. Według obrony narracja śledczych opiera się niemal wyłącznie na niezweryfikowanych pomówieniach współpodejrzanych, w tym osoby skonfliktowanej z Jakubem Z. Dodatkowo w równoległym postępowaniu sąd uniewinnił człowieka, z którym oskarżony miał rzekomo współdziałać. Mimo to pod koniec października 2026 roku Sąd Apelacyjny w Krakowie zdecydował o przedłużeniu aresztu co najmniej do końca stycznia 2027 roku.
Sąd tłumaczy przedłużającą się izolację gigantyczną objętością sprawy (323 tomy akt) oraz koniecznością koordynacji terminów, przekonując jednocześnie, że proces jest już na finiszu. Jak zauważa jednak DoRzeczy.pl, w sądowym kalendarzu wyznaczono przerwę w rozprawach aż do 25 listopada 2026 roku. Oznacza to kolejne tygodnie bezczynności na sali rozpraw, podczas których formalnie niewinny człowiek nadal przebywa w celi.
„Młodzieńcza brawura” 30-latka i pensja zbyt niska na wolność
Nieufność sądu wynika z wydarzeń sprzed kilku lat – po wyjściu za kaucją w 2021 roku Jakub Z., po ponad dwóch latach oczekiwania na rozstrzygnięcie, złamał zakaz opuszczania kraju, przez co na początku 2024 roku ponownie trafił do aresztu. Dziennikarze DoRzeczy.pl zwracają jednak uwagę na zaskakującą argumentację, jaką sąd posłużył się w październikowym postanowieniu z 2026 roku.
Sędziowie uznali, że oskarżony „niezmiennie jest osobą młodą (ma aktualnie 30 lat)”, co ma świadczyć o tym, iż „jest skłonny do podjęcia zachowań brawurowych, do pewnego stopnia związanych właśnie z jego młodym wiekiem”. Jeszcze większe zdumienie budzi podejście do sytuacji zawodowej mężczyzny. Gdy obrona przedstawiła promesę zatrudnienia gwarantującą legalną pracę po opuszczeniu aresztu, sąd stwierdził, że wynagrodzenie rzędu 4900 zł brutto miesięcznie jest zbyt niskie, by zatrzymać 30-latka w Polsce.
Sytuację ostro komentuje na łamach DoRzeczy.pl obrońca oskarżonego, adwokat Ewa Matras-Gruszowska:
– Mój klient spędził w areszcie już ponad pięć lat i cztery miesiące bez wyroku, co w praktyce oznacza odbywanie kary jeszcze przed końcem procesu. Sprawa jest już na samym finiszu – wszyscy inni współoskarżeni odpowiadają z wolnej stopy, a główny zarzut upadł po uniewinnieniu rzekomego odbiorcy w równoległym procesie. Twierdzenie sądu, że 30-letni mężczyzna, który ma już za sobą ponad połowę przewidywanej kary, nagle ucieknie z powodu „młodzieńczej brawury”, jest zupełnie nielogiczne. Dalszy areszt służy dziś tylko wygodzie organizacyjnej sądu, podczas gdy do bezpiecznego zakończenia procesu w zupełności wystarczą środki wolnościowe lub poręczenie majątkowe – podkreśla mecenas Matras-Gruszowska.
Areszt „na zapas” i odwrócone domniemanie niewinności
Publikacja DoRzeczy.pl odsłania również szerszy problem automatyzmu w orzekaniu izolacji. W 2024 roku wobec Jakuba Z. stosowano jednocześnie trzy równoległe areszty w różnych postępowaniach – sądy przedłużały izolację w kolejnej sprawie z obawy przed matactwem, mimo że podejrzany i tak przebywał już w zamknięciu na mocy dwóch innych decyzji.
Kontrowersje budzi także uzasadnienie krakowskiego Sądu Okręgowego z 2024 roku, w którym wskazano, że choć podejrzany ma prawo nie przyznawać się do winy, to składanie wyjaśnień niezgodnych z dowodami prokuratury może świadczyć o obawie matactwa. W praktyce oznacza to odwrócenie zasady domniemania niewinności – korzystanie z prawa do obrony staje się argumentem za dalszym pozbawieniem wolności.
Gdy licznik dni spędzonych bez wyroku przekracza barierę dwóch tysięcy, przypadek Jakuba Z. przestaje być jedynie indywidualnym dramatem. Staje się symbolem systemowej rutyny, przed którą polskie sądy od lat przestrzega Europejski Trybunał Praw Człowieka.
AI Life / OKN/ Źródło: DoRzeczy.pl – „Ponad pięć i pół roku za kratami bez wyroku. To areszt czy już kara?” / Grafika: Gemini / 15.11.2026