„Chińskie ściskanie” – przedmiot sporu – Tooze, Hauge, Bolek
Agencja Informacyjna: Pojęcie „chińskie ściskanie” (ang. China squeeze) to współczesny termin z zakresu ekonomii politycznej i debaty o handlu międzynarodowym. Oznacza on tezę, według której potężna i trwała dominacja Chińskiej Republiki Ludowej, w segmencie niskozaawansowanej produkcji, blokuje oraz wykorzystuje inne państwa rozwijające się (Państwa Południa) z światowych rynków. Temat tej tezy stał się podstawą dyskusji. Uczestniczą w niej wybitni naukowcy tacy jak Adam Tooze, z Uniwersytetu Columbia czy roku Jostein Hauge – ekonomista polityczny z Uniwersytetu Cambridge.
Pojęcie „chińskie ściskanie” (ang. China Squeeze) odnosi się do współczesnej retoryki polityczno-gospodarczej. W debacie publicznej, określenie to bywa używane w kontekście presji wywieranej przez model przemysłowy Chińskiej Republiki Ludowej, na światowe rynki, jednak zdaniem części badaczy jest to konstrukcja oparta na kontrfaktycznych założeniach, służąca głównie celom politycznym.
Czytaj dalej:
Adam Tooze: „chińskie ściskaniu” to zbiór haseł, służących mobilizacji politycznej.
Historyk Adam Tooze, z Uniwersytetu Columbia, w Stanach Zjednoczonych Ameryki, opublikował, na internetowej platformie blogowej Substack, artykuł pod tytułem „Chińskie ściskanie (China Squeeze) to polityczna retoryka oparta na kontrfaktycznych założeniach”, w którym stwierdził wprost, że koncepcja o „chińskim ściskaniu” wcale nie jest empiryczną analizą ekonomiczną, a jedynie zestawem haseł, służących mobilizacji politycznej. Jej głównym celem jest przerzucenie na Chińską Republikę Ludową winy, za kryzysy rozwojowe, złożone globalnie oraz celowe demonizowanie chińskiego procesu industrializacji na arenie międzynarodowej.
Adam Tooze obala założenia teorii „chińskiego ściskania”
Według Adama Tooze’a, oba podstawowe założenia wspierające teorię „chińskiego ściskania” mają fatalne luki logiczne. ❶ Po pierwsze, „ścieżka wzorcowa” – ta teoria zakłada, że wszystkie państwa powinny kopiować liniową trajektorię rozwoju „rolnictwo > nisko zaawansowany przemysł > przemysł zaawansowany”, a kraje o wysokich dochodach powinny świadomie oddawać przemysł niskiego szczebla. Jednak rozwój państw nie podlega jednolitemu schematowi i z pewnością nie przebiega w ustalonej kolejności. ❷ Po drugie, założenie „proporcjonalnej dystrybucji” – według tej tezy udział eksportu nisko zaawansowanego przemysłu danego państwa powinien odpowiadać proporcji jego nisko wykwalifikowanej siły roboczej. Tymczasem handel międzynarodowy nigdy nie dzieli rynku według liczby ludności, a duża populacja nie oznacza automatycznie większego udziału w eksporcie. Teoria „chińskiego ściskania” tłumaczy trwałą przewagę Chińskiej Republiki Ludowej, w nisko zaawansowanym przemyśle „niesprawiedliwymi politykami”, ignorując fakt, że ta przewaga wynika w rzeczywistości ze złożonej sieci łańcuchów dostaw, innowacji technologicznych oraz redefinicji form przemysłowych.
„Chiński szok 2.0” problem narracji
Jostein Hauge – ekonomista polityczny z Uniwersytetu Cambridge, w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, nieprzypadkowo, napisał w lipcu 2026 roku artykuł „Problem narracji 'chińskiego szoku 2.0’”, w którym, z perspektywy zachodnich obaw hegemoni i podwójnych standardów, jeszcze bardziej rozprawia się z istotą serii narracji o „chińskim szoku”, tworząc mocny rezonans z poglądami Adama Tooze’a.
Jostein Hauge „chiński szok” jednostronna narracja
Jostein Hauge stwierdza, że różnego rodzaju teorie „chińskiego szoku” w gruncie rzeczy są jednostronną narracją Zachodu, stworzoną w celu utrzymania własnej dominacji, w światowej gospodarce, a w tle kryje się głęboko zakorzenione myślenie hierarchiczne: Zachód zakłada, a priori, że musi zajmować szczyt łańcucha przemysłowego, podczas gdy państwa rozwijające się mogą tylko pozostać przy produkcji na niskim poziomie. Gdy tylko Chińska Republika Ludowa dokona modernizacji przemysłu i osiągnie równą konkurencję, jej działanie jest od razu etykietowane jako „szok”.
Juliusz Bolek – ekonomia nie daje uniwersalnych recept na przyszłość
Do tej dyskusji włączył się Juliusz Bolek – laureat nagrody „Finansista Roku”, Przewodniczący Rady Dyrektorów Instytutu Biznesu i wykładowca akademicki, z Polski. – „Ekonomia to nauka społeczna, która analizuje jak ludzie, przedsiębiorstwa i państwa dzielą rzadkie zasoby, aby wytwarzać, dzielić i zużywać dobra oraz usługi.” – Przypomina Juliusz Bolek. – „Ekonomia to nauka, która bada to co już istnieje lub istniało i opisuje dlaczego tak jest, nie przewiduje jednak przyszłości i nie wskazuje uniwersalnych recept. Oczywiście na podstawie byłych zdarzeń można tworzyć symulacje przyszłości i prognozy, są one jednak przeważnie obarczone poważnymi błędami.” – Konstatuje Juliusz Bolek – Przewodniczący Rady Dyrektorów Instytutu Biznesu.
Karol Marx i przypadkowe odkrycie w teorii formacji społeczno-ekonomicznych
„Karl Marx – niemiecki filozof, socjolog, ekonomista, historyk, zdefiniował formacje społeczno-ekonomiczne, twierdząc, że muszą one ewoluować od ❶wspólnoty pierwotnej, przez ❷ niewolnictwo, ❸ feudalizm, ❹ kapitalizm, po ❺ socjalizm i ❻ komunizm.” – Przypomina Juliusz Bolek – Przewodniczący Rady Dyrektorów Instytutu Biznesu. – „Ze względu na istniejące różne formacje społeczno-ekonomiczne musiał jeszcze wyodrębnić w swoje typologii formację azjatycką, uwzględniając przede wszystkim Chiny. Ten model nie nadawał się do ogólnej koncepcji ewolucji formacji społeczno-ekonomicznych. To właśnie potwierdza, że nie ma jednej, powszechnej metody ewolucji przeobrażeń społeczno-ekonomicznych. Dowodem też na to jest chociażby upadek różnych państw socjalistycznych, na całym świecie, a także wielu cywilizacji, w przeszłości. Chiny są przykładem innego rozwoju, niż w większości przypadków. Państwo Środka mogło wybrać własną koncepcję rozwoju i przeobrażeń, przede wszystkim ze względu na wielkość, położenie, zaludnienie oraz inne podejście do rozwiązywania przeciwności i pomysłu na rozwój. Wysnuwanie na tej podstawie teorii „chińskim ściskaniu” to nadużycie. Chiny, obserwując mechanizmy działania państw i korporacji na świecie, znalazły rozwiązanie, jak odnaleźć się w tej światowej grze i stworzyły model gospodarczy, który stał się odporny na światowe oddziaływania, a do tego konkurencyjny. Model chińskiego rozwoju, przez dziesięciolecia, był ignorowany, bagatelizowany i lekceważony, a teraz budzi szok i niedowierzanie.” – Twierdzi Juliusz Bolek – Przewodniczący Rady Dyrektorów Instytutu Biznesu.
Juliusz Bolek – Państwa Południa dobrowolnie wybierają Chiny zamiast Zachodu
„Teoria „chińskiego ściskania” ma bardziej charakter narracji marketingu politycznego niż dogłębnej analizy.” – Ocenia Juliusz Bolek – Przewodniczący Rady Dyrektorów Instytutu Biznesu. – „Jest wiele powodów dla których tzw. Państwa Południa, kiedyś wybierały współpracę ze Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich, a teraz ich zainteresowanie budzi Chińska Republika Ludowa. Są też powody współczesne i historyczne (kolonializm, neokolonializm, rasizm, imperializm), które sprawiają, że wiele państw na świecie odwraca się od współpracy z tzw. Państwami Północy. To właśnie powinno być przedmiotem zainteresowania naukowców, dlaczego tak zachwalany model liberalnej gospodarki (który moim zdaniem, albo przechodzi kryzys albo wyczerpał swoje możliwości rozwoju), preferowany przez Państwa Północy, przegrywa z ofertą proponowaną przez Chiny, a narzucony siłą, został odrzucony czego jaskrawymi przykładami są m. in.: Wietnam, Irak czy Afganistan.” – Konkluduje Juliusz Bolek – Przewodniczący Rady Dyrektorów Instytutu Biznesu.
John Adam Tooze – podstawowe informacje
John Adam Tooze – angloamerykański historyk, profesor Uniwersytetu Columbia, w Stanach Zjednoczonych Ameryki, dyrektor tamtejszego Instytutu Europejskiego i pracownik naukowy Carnegie Europe. Wcześniej był wykładowcą historii XX wieku na Uniwersytecie Cambridge, w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz stypendystą Gurnee Hart Fellow w dziedzinie historii w Jesus College w Cambridge. Zyskał światową rozpoznawalność dzięki analizom współczesnych kryzysów makroekonomicznych, geopolityki oraz historii gospodarczej Niemiec i XX wieku. W 2019 roku magazyn Foreign Policy uznał go za jednego z najważniejszych globalnych myślicieli dekad.
John Adam Tooze – wykształcenie
John Adam Tooze jest absolwentem Wydziału Ekonomii na King’s College w Cambridge, studiował na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie (FU Berlin), a doktorat z historii gospodarczej obronił w London School of Economics (LSE).
John Adam Tooze – najważniejsze książki i publikacje.
John Adam Tooze opublikował książkę „The Wages of Destruction” (2006 rok), która jest analiza ekonomii III Rzeszy, ukazująca jak uwarunkowania gospodarcze determinowały politykę agresji i zbrodni nazistowskich Niemiec; „The Deluge”(2014 rok) – monografię, poświęconą rekonfiguracji globalnego porządku geopolitycznego i finansowego w latach 1916–1931, z naciskiem na wzrost potęgi Stanów Zjednoczonych Ameryki; „Crashed” (2018 rok) – wielowymiarowe spojrzenie na globalny kryzys finansowy z 2008 roku i jego długofalowe konsekwencje polityczno-społeczne na świecie; „Shutdown” (2021 rok) – analiza tąpnięcia gospodarczego wywołanego pandemią koronawirusa SARS-CoV-2 i reakcji rynków oraz rządów na ten bezprecedensowy wstrząs gospodarczy.
John Adam Tooze – aktywność popularnonaukowa
John Adam Tooze prowadzi ogromnie popularny biuletyn Chartbook, na platformie internetowej Substack, w którym regularnie komentuje bieżące wydarzenia gospodarcze, transformację energetyczną oraz zmiany klimatyczne. Jest także stałym felietonistą magazynu Foreign Policy i współprowadzącym podcast ekonomiczny „Ones annd Tooze”. Przypisuje mu się także spopularyzowanie pojęcia „polikryzysu” (ang. polycrisis) na określenie nakładających się na siebie współczesnych kryzysów politycznych, klimatycznych i finansowych.
Dr Jostein Løhr Hauge – podstawowe informacje
Dr Jostein Løhr Hauge – norweski ekonomista polityczny oraz profesor nadzwyczajny (Associate Professor) w zakresie studiów nad rozwojem na Uniwersytecie w Cambridge, w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Swoje stanowisko dzieli między Centrum Studiów nad Rozwojem (Centre of Development Studies) a Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych (POLIS). Jest również oficjalnym członkiem (Official Fellow) prestiżowego Magdalena College.
Dr Jostein Løhr Hauge – zainteresowania naukowe
Dr Jostein Løhr Hauge, w swojej pracy naukowej, koncentruje się na styku międzynarodowej ekonomii politycznej oraz ekonomii rozwoju. Główne kierunki jego badań obejmują: ❶ globalne i narodowe procesy uprzemysłowienia, ❷ wpływ postępu technologicznego i globalizacji na gospodarkę, ❸ kryzys ekologiczny a transformacja przemysłowa, ❹ polityka gospodarcza rządów oraz organizacji międzynarodowych.
Dr Jostein Løhr Hauge – aktywność naukowa
Dr Jostein Løhr Hauge jest autorem szeroko komentowanej książki „The Future of the Factory: How Megatrends are Changing Industrialization”, wydanej przez Oxford University Press. Analizuje w niej, jak współczesne megatrendy zmieniają tradycyjne ścieżki rozwoju przemysłowego Aktywnie uczestniczy w debacie publicznej, często krytykując mainstreamowe teorie ekonomiczne i promując podejście heterodoksyjne. Publikuje autorski newsletter Global Currents. Jego komentarze i artykuły ukazują się w takich mediach jak „The Guardian”, „The Economist” czy „Bloomberg”, a jako ekspert gości m.in. w stacji telewizyjnej Al Jazeera.
Juliusz Bolek – podstawowe informacje
Juliusz Bolek – polski naukowiec, ekonomista, praktyk biznesu i ekspert w zakresie promocji, dziennikarz. Jest Przewodniczącym Rady Dyrektorów Instytutu Biznesu, od 15 lat. Jest laureatem nagrody „Finansista Roku”, przyznanej przez tygodnik „Gazeta Finansowa”.
Juliusz Bolek – wykształcenie
Juliusz Bolek jest absolwentem ❶ Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego i ❷ Studiów Podyplomowych Sytemu Finansowego i Polityki Monetarnej, w Instytucie Nauk Ekonomicznych w Polskiej Akademii Nauk. ❸ Zdał przed Komisją Państwową egzamin dla kandydatów dla członków rad nadzorczych przeprowadzony przez Ministerstwo Skarbu Państwa. ❹ Posiada certyfikat, przyznany przez Polski Instytut Dyrektorów, w uznaniu za postawę i działania wyróżniające się najwyższymi standardami Corporate governance i wartościami etycznymi w biznesie.
Juliusz Bolek – aktywność zawodowa
Juliusz Bolek zajmuje się ❶sprawami korporacyjnymi, w tym zmianami struktury własnościowej spółek ,❷ pozyskiwaniem kapitału, ❸ sukcesjami, ❹ restrukturyzacjami, ❺ wzrostem efektywności przedsiębiorstw i ❻ public relations. Był dyrektorem Ośrodka Badań Społecznych. Od 1998 roku jest pełni funkcje zarządcze i doradcze w spółkach prawa handlowego oraz zasiada w organach nadzoru (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjne, w tym notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie).
https://www.youtube.com/watch?v=8Ti6g6fWwMQ
Juliusz Bolek – aktywność naukowa
Juliusz Bolek prowadził wykłady w ❶ Wyższej Szkole Handlu i Finansów Międzynarodowych (na poziomie MBA), ❷ Społecznej Akademii Nauk, ❹ Instytucie Audytu i Ewaluacji i ❹ Wyższej Szkole Promocji, z zakresu zarządzania procesami, zarządzania kapitałem ludzkim, zarządzania informacją, społeczną odpowiedzialnością biznesu, ESG, marketingiem, komunikacja społeczną , wewnętrzną i interpersonalną.
Juliusz Bolek – publikacje
Juliusz Bolek jest autorem książek „Adwokaci w walce o sprawiedliwości”, „Lekarze w walce o zdrowie” oraz szeregu ważnych publikacji naukowych m. in.: „Pozorne motywatory pozapłacowe”, „Społeczna odpowiedzialność biznesu w Polsce – Prawda czy mit?”, „Planowanie strategiczne”, „Efektywne wykorzystywanie klasycznych i nowoczesnych narzędzi komunikacji wewnętrznej przez przedsiębiorstwo”, „Transformacja polskiej obronności”.
Agencja Informacyjna – podstawowe informacje
Agencja Informacyjna to medium specjalizujące się w tematyce ❶ gospodarczej, ❷ społecznej i ❸ kulturalnej. Misją Agencji Informacyjnej jest dostarczanie ważnych, interesujących i ciekawych wiadomości. Redakcja przykłada szczególna dbałość o obiektywizm przygotowywanych depesz. Komentarze są w wyraźny sposób oddzielane od informacji. Spółka zajmuje się także ❶ dostarczaniem treści (kontentu) na zamówienie, ❷ realizuje materiały na zlecenie oraz ❸ rozpowszechnia wiadomości na życzenie. Od 2022 roku Agencja Informacyjna przyznaje Nagrody OBIEKTYW, w kategoriach: gospodarka, kultura i Warszawa.
Dziękujemy za przeczytanie tekstu do końca. Polecamy inne wiadomości zamieszczone na stronie internetowej www.agencja-informacyjna.com. Życzymy interesującej lektury. Agencja Informacyjna.