Klub Publicystyki Kulturalnej: Sergiusz Piasecki – symbol walki z totalitaryzmami 

Agencja Informacyjna: Rok 2026 ogłoszono w Polsce Rokiem Sergiusza Piaseckiego, z okazji 125. rocznicy urodzin, po sprowadzenia w 2025 roku jego ciała do Polski. Taką decyzję podjął Sejm Rzeczpospolitej Polskiej X kadencji 26 września 2025 roku. Teraz Klub Publicystyki Kulturalnej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich zaprasza na prelekcję „Sergiusz Piasecki (1901-1964) – żołnierz, pisarz, patriota” to temat prelekcji”, którą wygłosi Marek Jończyk z Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej (IPN) w Kielcach. 

Sergiusz Piasecki to wybitny, pisarz, przemytnik, żołnierz i zdeklarowany antykomunista, symbol walki z totalitaryzmami, został uczczony przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej w 125. rocznicę urodzin (1901 rok) i ponad 60 lat po śmierci. Jest to malownicza, ale i kontrowersyjna postać. Sergiusz Piasecki był znany ze swojej niezwykłej biografii – pracował dla polskiego wywiadu, był więźniem, a w swoich książkach realistycznie opisywał m.in. życie na pograniczu II Rzeczpospolitej Polskiej i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (obecnie Federacja Rosyjska) .W ramach Roku Sergiusza Piaseckiego zaplanowano m.in. wystawy (np. „Siedem twarzy Sergiusza Piaseckiego” w Londynie) oraz uroczystości związane z jego powojenną biografią. 

Sergiusz Piasecki (1901-1964) – żołnierz, pisarz, patriota

Klub Publicystyki Kulturalnej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich zaprasza na prelekcję „Sergiusz Piasecki (1901-1964) – żołnierz, pisarz, patriota” to temat prelekcji”, którą wygłosi Marek Jończyk z Delegatury Instytutu Pamięci narodowej (IPN) w Kielcach. Wydarzenie odbędzie się w środę 4 marca 2026 roku, o godz. 17.00 w Domu Dziennikarza (ul. Foksal 3/5 w Warszawie). Dyskusję poprowadzi dr Teresa Kaczorowska – przewodnicząca Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP.

Sergiusz Piasecki – podstawowe informacje

Sergiusz Piasecki, pseud. (Związek Walki Zbrojnej, Armia Krajowa) „Kira”, „Konrad”, „Suez”, pisarz, przemytnik, żołnierz i zdeklarowany antykomunista, symbol walki z totalitaryzmami urodził się 1 kwietnia 1901 r. w Lachowiczach koło Baranowicz. Był nieślubnym synem zruszczonego polskiego szlachcica Michała Piaseckiego i służącej, białoruskiej wieśniaczki Klaudii Kukałowicz. 

Sergiusz Piasecki – dzieciństwo i młodość

Sergiusz Piasecki w dzieciństwie uczęszczał do rosyjskich gimnazjów w Mińsku, Bobrujsku, Włodzimierzu nad Klaźmą i Pokrowie. Przebywał w Moskwie, gdzie był świadkiem rewolucji i śmierci swoich przyjaciół. Nabrał wówczas awersji do ideologii bolszewickiej. W 1919 roku w Mińsku współdziałał, z zajmującymi miasto, polskimi oddziałami. Walczył w szeregach polskiej Dywizji Litewsko-Białoruskiej. Ukończył Szkołę Podchorążych Piechoty w Warszawie i wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej (wojna wojsk II Rzeczpospolitej Polskiej z Armią Czerwoną Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, obecnie Federacja Rosyjska). Walczył w obronie Warszawy w 1920 r. Został zdemobilizowany 12 maja 1921 roku. 

Sergiusz Piasecki – agent i przemytnik

Po wojnie Sergiusz Piasecki tułał się po Wileńszczyźnie, imając się najróżniejszych, często nielegalnych zajęć. W sierpniu 1922 r. został agentem wywiadu II Rzeczpospolitej Polskiej. Według opinii sowich przełożonych z II Oddziału Wojska Polskiego, wykazywał się „brawurową odwagą”. Awansował do stopnia podporucznika. Trudnił się także przemytem, który wielokrotnie stanowił uzasadnienie w pracy szpiegowskiej. W efekcie uzależnił się od narkotyków, co stało się przyczyną jego problemów. Został aresztowany po starciu band przemytniczych i osadzony w więzieniu. W konsekwencji w 1926 r. został wydalony z wywiadu. Z nędzy zajął się rozbojami. Będąc pod wpływem narkotyków, napadł, pod Grodnem, z rewolwerem, na kupców. Za udział w napadzie został wyrokiem doraźnego sądu polowego w Wilnie, 9 stycznia 1930 roku, skazany na karę śmierci. W zasłudze za działalność wywiadowczą, zmniejszono mu wyrok do 15 lat więzienia. Karę odbywał w Rawiczu, Koronowie i wreszcie w najcięższym więzieniu w II Rzeczpospolitej Polskiej – na Świętym Krzyżu, w zabudowaniach klasztornych na Łysej Górze, zamienionych przez władze Cesarstwa Rosyjskiego, a później wykorzystywane przez łwadze polskie, jako zakład karny, o zaostrzonym rygorze, nazywane „polskim Sachalinem”.

Tak narodził się „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy”

W więzieniu Sergiusz Piasecki zaczął czytać Pismo Święte i tygodnik „Wiadomości Literackie”. I sam zaczął pisać. Powstały wówczas powieści: „Piąty etap” oraz „Żywot człowieka rozbrojonego” (pierwotny tytuł „Droga pod mur”). Zatrzymała je jednak cenzura więzienna. Wolność i sławę Sergiuszowi Piaseckiemu przyniosła 3. powieść „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy”, która została przetłumaczona na 16 języków. Latem 1937 r. Sergiusz Piasecki w wyniku aktu łaski Ignacego Mościckiego – prezydenta II Rzeczpospolitej Polskiej został warunkowo zwolniony. Wyszedł na wolność 2 sierpnia 1937 r. 

Sergiusz Piasecki – II wojna światowa

We wrześniu 1939 r. Sergiusz Piasecki został przydzielony do Korpusu Ochrony Pogranicza. W czasie wojny przebywał na Wileńszczyźnie. Był żołnierzem podziemia, najpierw Związku Walki Zbrojnej, a potniej Armii Krajowej, w stopniu podporucznika. Dowodził oddziałem specjalnym do wykonywania wyroków śmierci wydanych przez podziemne sądy. Pisał też artykuły do prasy podziemnej, m. in. Do „Polski Walczącej”. 

Sergiusz Piasecki – emigracja 

Po II wojnie Światowej Sergiusz Piasecki, po zajęciu Polski przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (obecnie Federacja Rosyjska) przez rok przebywał w Polsce. Ukrywał się przed Urzędem Bezpieczeństwa (komunistyczna policja polityczna działająca w Polsce w latach 1944–1956, powołana do „utrwalania władzy ludowej” i likwidacji oporu Społecznego, podlegała Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego, UB odpowiadał za represje, tortury i morderstwa wobec podziemia niepodległościowego oraz opozycji). Sergiusz Piasecki zagrożony aresztowaniem, posługując się zmienionymi nazwiskami, wyjechał przez Socjalistyczną Republikę Czechosłowacji i Niemcycy do Włoch. Znalazł oparcie w II Korpusie Polskim i jako jego żołnierz wyjechał jesienią 1946 roku okrętem wojskowym  z Neapolu do Glasgow w Szkocji (Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej). W 1953 roku zamieszkał w Hastinhs. Żył bardzo skromnie, dorabiając na utrzymanie pracą fizyczną. 

Sergiusz Piasecki – aktywność Literacka na emigracji

W 1947 r. został członkiem Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie. Na emigracji dużo pisał, m.in. odtworzył swoje więzienne książki zatrzymane przez cenzurę. Zajmował się też publicystyką polityczną. Współpracował z polską prasą emigracyjną: wychodzącym w Londynie dziennikiem „Wiadomości”, w Stanach Zjednoczonyych Ameryki czasopismami „Dzienniki Polski” i „Tygodnik Polski”, we Francji pismem „Narodowiec”, w Konfederacji Szwajcarskij „Pod prąd”. Pisał też „Dzienniki”. W olskiej Rzeczpospolitej Ludowej od 1951 r. wszystkie jego utwory były objęte bezwzględną cenzurą i podlegały wycofaniu z bibliotek. 

Sergiusz Piasecki – śmierć.

Sergiusz Piasecki zmarł 12 września 1964 r.,na chorobę nowotworową, w polskim szpitalu w Penley (Walia) i został pochowany na Borough Cemetery w Hastings. Ciało Sergiusza Piaseckiego sprowadzono do Polski i 29 września 2025 r. odbył się jego uroczysty pogrzeb na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Książki które napisał Sergiusz Piasecki 

Książki które napisał Sergiusz Piasecki:„Piąty etap” – autobiograficzna powieść o pracy agenta wywiadu na pograniczu (napisana w więzieniu w kwietniu 1934 r., pierwodruk w 1938 r., Towarzystwo Wydawnicze „Rój”), „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy” – opis życia przemytników na pograniczu polsko-sowieckim (napisana w więzieniu w 1935 r., pierwodruk w 1937 r., Towarzystwo Wydawnicze „Rój”), „Ruda Ewa” – nowela (napisana w więzieniu w 1936 r.), „Drogą pod ściankę” (także jako „Drogą pod mur”) – autobiografia z lat dzieciństwa i młodości (napisana w więzieniu w maju 1937 r.), „Bogom nocy równi” – kontynuacja „Piątego etapu” (1938 r., Towarzystwo Wydawnicze „Rój”), „Sto pytań pod adresem obecnej Warszawy” – memoriał polityczny (wydany jako broszura: Rzym, 1947), „Trylogia złodziejska, o środowisku przestępczym Mińska Litewskiego w latach 1918–1919” (Rzym, Instytut Literacki 1946-1947: „Jabłuszko” 1946,  „Spojrzę ja w okno…” 1947, „Nikt nie da nam zbawienia…” 1947), „Siedem pigułek Lucyfera” – groteska o pierwszych latach Rzeczypospolitej po II wojnie światowej (Londyn, 1948), „Strzęp legendy” – nowela o losach okupacyjnych (Londyn, 1949), „Zapiski oficera Armii Czerwonej” – o okupacji Wilna i Lidy, oglądanej oczami sowieckiego wojskowego, satyra na radziecką propagandę, armię i państwo (Londyn, Gryf Publications LTD 1957), „Żywot człowieka rozbrojonego” – losy zdemobilizowanego weterana wojny 1920 r. (Londyn, B. Świderski 1962; pierwsza wersja utworu powstała w więzieniu w 1935 r.), „Adam i Ewa” – trudna miłość dwojga bohaterów wkomponowana w wojenną zawieruchę na Wileńszczyźnie w 1939 r. (pierwodruk jako prasowa powieść w odcinkach, 1963), „Wieża Babel” – lata okupacji i walki podziemnej na Wileńszczyźnie (oba tomy Londyn, Polska Fundacja Kulturalna 1964), „Człowiek przemieniony w wilka” – działalność na Kresach w latach 1939–1942, „Dla honoru Organizacji” – działalność w Armii Krajowej w latach 1942–1943

Marek Jończyk – historyk, pedagog, pracownik Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach. Jest absolwentem Instytutu Historii Wyższej Szkoły Pedagogicznej (obecnie Uniwersytetu Jana Kochanowskiego) w Kielcach (1993 rok) oraz Międzynarodowej Szkoły Nauczania o Holokauście – Instytut Yad Vashem w Jerozolimie, w Izraelu.

Marek Jończyk jest autorem książek: „Zbrodnia Katyńska na mieszkańcach Kielecczyzny. W 70. rocznicę ludobójstwa” (Kielce 2010) i  „Tatuś Wasz jest w  Rosji…” – Listy kieleckich katyńczyków” (Kielce–Warszawa 2020) oraz kilkudziesięciu artykułów naukowych, popularnonaukowych i recenzji, głównie na temat opozycji antykomunistycznej i oporu społecznego w regionie świętokrzyskim w latach 70. i 80. XX wieku, problematyki Żołnierzy Wyklętych i represji stalinowskich w Polsce oraz relacji polsko-sowieckimi w czasach II wojny światowej.

Marek Jończyk jest autorem i realizatorem wielu projektów badawczych i edukacyjnych, szkoleń i konkursów historycznych, debat oksfordzkich, wystaw historyczno-edukacyjnych (w tym trzech poświęconych Zbrodni Katyńskiej). Autor lekcji, wypraw i rajdów edukacyjno-historycznych oraz filmowych przeglądów historycznych i prezentacji multimedialnych. Współautor rekonstrukcji i widowisk historycznych, scenariuszy i dokumentalnych filmów historycznych oraz audycji radiowych i programów telewizyjnych. Uczestnik prac poszukiwawczych ofiar komunistycznego aparatu represji oraz  realizator programów resocjalizacyjnych dla osób pozbawionych wolności. Członek komitetów upamiętniających wydarzenia historyczne. 

Dziękujemy za przeczytanie tekstu do końca. Polecamy inne wiadomości zamieszczone na stronie internetowej www.agencja-informacyjna.com. Życzymy ciekawej lektury. Agencja Informacyjna

AI Kultura /DEC/ 3 marca 2026