Miłosz Manasterski w „Brussels Signal”: Polska ogranicza religię w szkołach, Bułgaria idzie w przeciwnym kierunku
Brukselski portal „Brussels Signal” opublikował analizę Miłosza Manasterskiego, prezesa Agencji Informacyjnej, poświęconą zmianom dotyczącym religii w szkołach w Polsce i Bułgarii. Autor zestawia dwa odmienne kierunki: w Polsce ograniczono wymiar i zmieniono organizację lekcji religii, podczas gdy w Bułgarii parlament ponownie rozpatruje wprowadzenie obowiązkowego przedmiotu „Cnoty i religie”. Punktem wyjścia tekstu są słowa bpa Marka Mendyka: „Szkoła nie jest świecka; szkoła jest publiczna i każdy ma do niej prawo”.
Czytaj dalej:
„Brussels Signal” zestawia Polskę i Bułgarię
Analiza „The school is not secular: Bulgaria wants religion back, Poland is taking it out” ukazała się 22 września na łamach anglojęzycznego „Brussels Signal”, medium zajmującego się polityką i sprawami europejskimi.
Manasterski pokazuje, że dwa państwa Europy Środkowo-Wschodniej, które łączy doświadczenie komunizmu i późniejszej transformacji, dochodzą obecnie do innych odpowiedzi na pytanie o obecność religii w publicznym systemie edukacji.
W Polsce od 1 września 2025 roku religia i etyka są nauczane w wymiarze jednej godziny tygodniowo. Zasadą jest umieszczanie tych zajęć bezpośrednio przed obowiązkowymi lekcjami lub po nich, z przewidzianymi w przepisach wyjątkami.
W Bułgarii trwa natomiast debata nad przedmiotem „Cnoty i religie”. 17 września 2026 roku projekty dotyczące nauczania religii i wartości zostały przedstawione parlamentarnej Komisji Edukacji i Nauki. Jedna z propozycji przewiduje obowiązkowy, nieoceniany przedmiot, w ramach którego rodzice mogliby wybierać dla dzieci między ścieżkami wyznaniowymi i programem niewyznaniowym dotyczącym cnót, etyki i wychowania obywatelskiego.
Bp Marek Mendyk: „Szkoła nie jest świecka”
Jedną z centralnych postaci analizy jest biskup świdnicki Marek Mendyk, były wieloletni przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski.
„Szkoła nie jest świecka; szkoła jest publiczna i każdy ma do niej prawo” – mówił 29 sierpnia w katedrze w Świdnicy.
W tekście „Brussels Signal” słowa te służą do postawienia szerszego pytania o znaczenie neutralności światopoglądowej państwa. Szkoła publiczna jest dostępna dla rodzin o różnych przekonaniach religijnych i niereligijnych. Spór dotyczy tego, w jaki sposób ma tę różnorodność uwzględniać.
Bp Mendyk podkreślał również, że konfliktu wokół katechezy nie należy sprowadzać do liczby lekcji i zatrudnienia nauczycieli.
„Nie chodzi o godziny w szkole, nie chodzi o etaty. Chodzi o integralną wizję człowieka” – mówił.
Polski spór ma także wymiar prawny
„Brussels Signal” przypomina, że zmiany wprowadzone przez Ministerstwo Edukacji wywołały spór prawny.
3 lipca 2025 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że rozporządzenie z 17 stycznia 2025 roku dotyczące organizacji religii w szkołach było niezgodne z przepisami ustawy o systemie oświaty i Konstytucji. Jednym z zasadniczych problemów był ustawowy wymóg wydania takich regulacji „w porozumieniu” z Kościołami i związkami wyznaniowymi.
Rząd kwestionuje skuteczność orzeczeń obecnego Trybunału Konstytucyjnego w związku ze sporem dotyczącym jego statusu.
Autor „Brussels Signal” zwraca uwagę, że religia formalnie nie została z polskiej szkoły usunięta. Zmieniają się jednak warunki jej funkcjonowania. W tekście przywołane zostały także dane Ministerstwa Edukacji, według których liczba nauczycieli religii figurujących w Systemie Informacji Oświatowej spadła z 27 393 we wrześniu 2024 roku do 22 876 rok później. Oznacza to spadek o 4517 osób, czyli około 16,5 proc. Resort zaznacza, że tej liczby nie można utożsamiać z liczbą zwolnionych nauczycieli.
Bułgaria chce włączyć wartości do obowiązkowej edukacji
Bułgarski przypadek jest odmienny. Religia jest tam od lat nauczana fakultatywnie. Nowa propozycja dotyczy stworzenia dodatkowego obowiązkowego przedmiotu, którego program mógłby przyjmować różną formę zależnie od wyboru rodziny.
Projekt ma poparcie Bułgarskiej Cerkwi Prawosławnej. 17 września sekretarz generalny Świętego Synodu bp Gerasim potwierdził podczas posiedzenia komisji parlamentarnej, że Synod popiera wprowadzenie „Cnót i religii” do obowiązkowego programu.
Nie oznacza to jednak, że w Bułgarii osiągnięto w tej sprawie polityczny konsensus. Rozpatrywane są konkurencyjne koncepcje. Były premier Nikołaj Denkow i politycy Kontynuujemy Zmianę proponowali wcześniej niewyznaniowy przedmiot „Cnoty i wartości”, w którym wiedza o religiach byłaby przedstawiana jako część historii, kultury i dziedzictwa.
W bułgarskiej debacie pojawiają się również obawy dotyczące dzielenia uczniów według wybranych ścieżek wyznaniowych.
Jedna Europa, różne modele
Manasterski wskazuje w „Brussels Signal”, że pojęcie świeckości prowadzi dziś w Polsce i Bułgarii do odmiennych rozwiązań.
W Polsce zmiany zmniejszyły wymiar religii i ograniczyły swobodę umieszczania jej w planie lekcji. W Bułgarii rozważany jest model, w którym edukacja odnosząca się do wartości i religii znalazłaby się w obowiązkowym programie, przy zachowaniu wyboru między różnymi wariantami.
W obu krajach ważnym argumentem pozostają prawa rodziców. W Polsce obywatelski projekt „Tak dla religii i etyki w szkole”, pod którym zebrano ponad pół miliona podpisów, zakłada wybór między tymi dwoma przedmiotami. W Bułgarii wybór rodziców między ścieżką religijną a niewyznaniową jest jednym z elementów projektu reformy.
„Brussels Signal” nie przedstawia więc polskiego i bułgarskiego przypadku jako prostego sporu między religijnością a świeckością. Porównanie pokazuje raczej dwa różne sposoby rozumienia roli szkoły publicznej, państwa oraz rodziców w wychowaniu dzieci.
Pełny tekst Miłosza Manasterskiego został opublikowany w języku angielskim na portalu „Brussels Signal” –
Agencja Informacyjna – podstawowe informacje
Agencja Informacyjna to medium specjalizujące się w tematyce ❶ gospodarczej, ❷ społecznej i ❸ kulturalnej. Misją Agencji Informacyjnej jest dostarczanie ważnych, interesujących i ciekawych wiadomości. Redakcja przykłada szczególna dbałość o obiektywizm przygotowywanych depesz. Komentarze są w wyraźny sposób oddzielane od informacji. Spółka zajmuje się także ❶ dostarczaniem treści (kontentu)na zamówienie, ❷ realizuje materiały na zlecenie oraz ❸ rozpowszechnia wiadomości na życzenie. Od 2022 roku Agencja Informacyjna przyznaje Nagrody OBIEKTYW, w kategoriach: gospodarka, kultura i Warszawa.
Dziękujemy za przeczytanie tekstu do końca. Polecamy inne wiadomości zamieszczone na stronie internetowej www.agencja-informacyjna.com. Życzymy interesującej lektury. Agencja Informacyjna.
Opinie / UE /pok/ Źródło: Brussels Signal / 24 września 2026,