Luciana Frassati-Gawrońska – włoszka z polską duszą

Agencja Informacyjna: Luciana Frassati-Gawrońska – Włoszka, siostra świętego Pier Giorgia Frassatiego, podczas II wojny światowej 7 przyjeżdżała do okupowanej części Polski, przez Niemców, jako emisariuszka Rządu Rzeczpospolitej Polskiej na uchodźstwie. Przewoziła korespondencję i pieniądze dla polskiego ruchu oporu, przeciwko okupantowi, pomagała Polakom i interweniowała w sprawie profesorów aresztowanych podczas akcji Sonderaktion Krakau. Po wojnie należące do Luciany Frassati-Gawrońskiej warszawskie nieruchomości zostały znacjonalizowane. 7 października 2026 roku przy Nowym Świecie 25 w Warszawie, zostanie odsłonięta poświęcona jej tablica. Uroczystość odbędzie się dokładnie w rocznicę jej śmierci. 

W środę, 7 października 2026 r., godz. 12.00 przy Nowym Świecie 25 w Warszawie odbędzie uroczystość odsłonięcia tablicy pamiątkowej  Luciany Frassati-Gawrońskiej W wydarzeniu wezmą udział m.in.: Luca Franchetti Pardo – ambasador Republiki Włoskiej w Polsce, abp Antonio Guido Filipazzi – nuncjusz apostolski w Polsce oraz przedstawiciele rodziny Gawrońskich. Tablicę odsłonią ambasador i członkowie rodziny, a jej poświęcenia dokona nuncjusz apostolski. Następnie spotkanie będzie kontynuowane w Klubie Niebo, w dawnym Pasażu Italia. Wśród zaplanowanych wystąpień jest także wystąpienie Marcina Święcickiego, byłego prezydenta Warszawy.

Luciana Frassati – podstawowe informacje

Luciana Frassati – działaczka społeczna, uczestniczka konspiracji antynazistowskiej i kurierka Rządu Rzeczpospolitej Polskiej na uchodźctwie, z siedzibą w Londynie. Urodziła w mieście Biella, w Piemoncie, w 1902 roku. Jej ojciec Alfredo Frassati był wydawcą, politykiem i dyplomatą, przez wiele lat związanym z dziennikiem „La Stampa”. W 1925 roku ukończyła Wydział Prawa na Uniwersytecie w Turynie, we Włoszech i wyszła za mąż za Jana Gawrońskiego – polskiego dyplomatę, sekretarza polskiego ambasadora we Włoszech i przy Stolicy Apostolskiej, a później był ostatnim ambasadorem II Rzeczpospolitej Polskiej w Wiedniu, w Austrii. Rok później została właścicielką Kamienicy Jana Alfonsa Jasińskiego przy Nowym Świecie 25 (w latach 1951-1953 mieszkał wybitny poeta Julian Tuwim) i nieruchomości przy Nowym Świecie 23, w Warszawie. 

Luciana Frassati-Gawrońska – 7 podróży do okupowanej Polski

Luciana Frassati-Gawrońska, po wybuchu II wojny światowej, po 1 września 1939 roku, kiedy Niemcy, Słowacy i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (obecnie Federacja Rosyjska) zbrojnie napadli na Rzeczpospolitą Polską, zaangażowała się w pomoc Polakom. Jako emisariuszka Rządu Rzeczpospolitej Polskiej na uchodźstwie korzystając z włoskiego paszportu dyplomatycznego, siedmiokrotnie przyjeżdżała do części Polski, znajdującej się pod zbrodniczą okupacją niemiecką. Przewoziła korespondencję, informacje oraz środki finansowe przeznaczone dla polskiego podziemnego ruchu oporu przeciwko niemieckiemu najeźdźcy. Pomogła także wywieźć, z okupowanej Polski, Helenę Sikorską – żonę gen. Władysława Sikorskiego (premier Rządu Rzeczpospolitej Polskiej na uchodźstwie i Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych). Luciana Frassati-Gawrońska uwolniła z rąk Niemców około 100 Polaków zagrożonych aresztowaniem. W lutym 1940 przewiozła do Krakowa, otrzymaną gen. Sikorskiego walizkę zawierającą prawie 1.000.000 złotych dla Polskiego Państwa Podziemnego (PPP) – tajnej struktury państwa polskiego, istniejące w czasie II wojny światowej podległej Rządowi Rzeczpospolitej Polskiej na uchodźstwie. Od gen. Władysława Sikorskiego i gen. Kazimierza Sosnowskiego otrzymała misję stworzenia koła przyjaciół Polski we Włoszech 

Luciana Frassati-Gawrońska uratowała wielu polskich uczonych

Luciana Frassati-Gawrońska była zdecydowaną przeciwniczką faszyzmu, mimo tego sześciokrotnie spotykała się Benito Mussolinim (główny twórca i dyktator ruchu faszystowskiego, wciągając Włochy w II wojnę światową jako sojusznik III Rzeszy Niemieckiej) w sprawie polskich naukowców, aresztowanych przez Niemców podczas „Sonderaktion Krakau” (kryptonim niemieckiej akcji pacyfikacyjnej przeprowadzonej 6 listopada 1939 roku, wymierzonej bezpośrednio w polskie środowisko naukowe, ramach którego podstępem zgromadzono i aresztowano 183 polskich uczonych w Krakowie, operacja ta była częścią szeroko zakrojonego niemieckiego aktu ludobójstwa Intelligenzaktion, polegającego na całkowitej likwidacji polskich elit i warstw przywódczych, efektem tej brutalnej akcji śmierć zamordowano ponad 100.000 Polaków, masowe egzekucje i aresztowania wykonywały niemieckie grupy operacyjne Einsatzgruppen oraz paramilitarna organizacja mniejszości niemieckiej w Polsce – Volksdeutscher Selbstschutz). Źródła dotyczące tej sprawy potwierdzają, że Luciana Frassati-Gawrońska przekazała Benito Mussoliniemu apel, dotyczący uwięzionych profesorów; interwencje włoskie były jednym z elementów międzynarodowych zabiegów o ich uwolnienie. Pod wpływem międzynarodowych nacisków (w które zaangażował się m.in. Watykan oraz Benito Mussolini), w lutym 1940 roku Niemcy zwolnili z Sachsenhausen 101 profesorów, którzy przekroczyli 40. rok życia.

Luciana Frassati-Gawrońska po II wojnie światowej

Luciana Frassati-Gawrońska po zakończeniu II wojny światowej, znacjonalizowaniu jej kamienic na Nowym Świecie w Warszawie, przez władze komunistyczne, prowadziła do Rzymu – stolicy Republiki Włoskiej, gdzie prowadziła salon literacko-muzyczny, napisała biografie ojca Alfreda Frassatiego i brata Pier Giorgio Frassatiego, działając na rzecz beatyfikacji tego ostatniego, czego dopięła w 1990 roku. W 1993 roku Luciana Frassati-Gawrońska została odznaczona, przez Lecha Wałęsę, Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej „za działalność w czasie II wojny światowej”. Swoje wojenne wspomnienia spisała w książce „Przeznaczenie nie omija Warszawy”(„Il destino passa per Varsavia”, Bologna 1949, wyd. II w 1985 roku), która w polskim wydaniu ukazała się w 2023 roku. Luciana Frassati-Gawrońska zmarła 7 października 2007 r. w Pollone, w Republice Włoskiej, gdzie znajduję się letnia rezydencja jej rodziny. 

Luciana Frassati-Gawrońska i tragiczne losy jej kamienic przy Nowym Świecie

W maju 1926 r. Luciana Frassati-Gawrońska została właścicielką nieruchomości przy Nowym Świecie 23 i 25 w Warszawie. Z czasem powstało tam Caffè Italia, a pod koniec lat 20. rozpoczęła się rozbudowa kompleksu i budowa Pasażu Italia. W okresie międzywojennym w pasażu działały sklepy, kawiarnia, kino Studio oraz dancing Bodega. Był to jeden z rozpoznawalnych adresów przedwojennego Nowego Światu. Kamienice przy Nowym Świecie 23 i 25 zostały zniszczone w 1944 r., w czasie powstania warszawskiego, natomiast znajdujący się w głębi posesji budynek Pasażu Italia przetrwał wojnę. Po zakończeniu wojny, warszawskie nieruchomości Luciany Frassati-Gawrońskiej zostały zagarnięte na podstawie „dekretu Bieruta” (oficjalnie komunistyczny „Dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy”, z 26 października 1945 roku był podstawą konfiskaty bez odszkodowania wszystkie przedwojenne grunty w Warszawie na własność gminy (miasta). Pomimo zmiany ustroju i całego systemu politycznego w Polsce, w 1989 roku dawni właściciele i ich spadkobiercy mają gigantyczne trudności z odzyskaniem swoich majątków lub chociażby z otrzymaniem zadość uczynienia. W tak parszywy sposób Rzeczpospolita Polska brata się ze złodziejską polską Rzeczpospolitą Ludową.

Widmo Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich 

Po 1989 roku, Luciana Frassati-Gawrońska i jej córka Wanda rozpoczęły starania o odzyskanie rodzinnego majątku. Część nieruchomości została zwrócona, jednak sprawy dotyczące kompleksu przy Nowym Świecie nie zostały ostatecznie zamknięte. Obecnie Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, która została powołana w 2017 roku, prowadzi postępowanie dotyczące nieruchomości przy Nowym Świecie 23 w Warszawie. Postępowanie zostało wszczęte w 2025 r. 16 września 2026 r. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich poinformowała, że ze względu na ❶ skomplikowany charakter sprawy, ❷ obszerny materiał dowodowy i ❸konieczność zapewnienia stronom udziału w postępowaniu termin jej załatwienia został przedłużony do 16 listopada 2026 r. Przedstawiciele Fundacji Frassati wskazują na ryzyko ponownej utraty części odzyskanego majątku oraz na wpływ przedłużającej się niepewności prawnej na możliwość rewitalizacji Pasażu Italia. Kwestia powojennego przejęcia nieruchomości, wieloletnich starań o ich odzyskanie oraz obecnych postępowań będzie jednym z tematów spotkania towarzyszącego odsłonięciu tablicy. 

https://www.youtube.com/watch?v=YnasGHzDCvk

Agencja Informacyjna – podstawowe informacje

Agencja Informacyjna to medium specjalizujące się w tematyce ❶ gospodarczej, ❷ społecznej i ❸ kulturalnej. Misją Agencji Informacyjnej jest dostarczanie ważnych, interesujących i ciekawych wiadomości. Redakcja przykłada szczególna dbałość o obiektywizm przygotowywanych depesz. Komentarze są w wyraźny sposób oddzielane od informacji. Spółka zajmuje się także ❶ dostarczaniem treści (kontentu)na zamówienie, ❷ realizuje materiały na zlecenie oraz ❸ rozpowszechnia wiadomości na życzenie. Od 2022 roku Agencja Informacyjna przyznaje Nagrody OBIEKTYW, w kategoriach: gospodarka, kultura i Warszawa.

Dziękujemy za przeczytanie tekstu do końca. Polecamy inne wiadomości zamieszczone na stronie internetowej www.agencja-informacyjna.com. Życzymy interesującej lektury. Agencja Informacyjna.

AI Kultura /dec/ wtorek, 6 października 2026