Warszawskie Forum Oświatowe: Autonomia w edukacji potrzebna

Agencja Informacyjna: Odbyło się pierwsze, w 2026 roku, Warszawskie Forum Oświatowe, pod hasłem: „Drogi ku mądrej edukacji. Autonomia w edukacji – luksus czy konieczność?”. Wydarzenie odbyło się po 35 latach od powstania Warszawskiego Forum Oświatowego w Akademii Techniczno–Artystycznej w Warszawie. Organizatorem była Rada Programowa WFO wspierana przez Fundację Punkt Wiedzy.

Warszawskie Forum Oświatowe to inicjatywa skupiająca liderów środowisk edukacyjnych, samorządowych, naukowych i społecznych. Jej celem jest tworzenie przestrzeni do wymiany doświadczeń, inspirowania nowych rozwiązań oraz budowania współpracy międzysektorowej w obszarze oświaty. „Drogi ku mądrej edukacji” to cykl debat organizowanych przez Warszawskie Forum Oświatowe. W dyskusjach uczestniczą nauczyciele, dyrektorzy szkół, naukowcy, samorządowcy oświatowi, eksperci i inne osoby gotowe są dzielić się swoimi doświadczeniami i refleksjami oraz promować twórcze rozwiązania w obszarze szeroko pojętej edukacji.

Autonomia szkoły jest potrzeba

Autonomia szkoły, nauczyciela i ucznia, zawsze należała do najważniejszych zagadnień edukacji i różne były jej losy. Trwające dyskusje i proponowane zmiany, wynikające z planowanej reformy jeszcze bardziej wyostrzyły spojrzenie na autonomię w edukacji, a właściwie na jej stopniowe ograniczanie i festiwal pozorów troski o nią.

Debatę „Drogi ku mądrej edukacji. Autonomia w edukacji – luksus czy konieczność?” Warszawskiego Forum Oświatowego rozpoczęła rozmowa z Katarzyną Hall – Prezeską Stowarzyszenia Dobrej Edukacji, byłą minister edukacji narodowej, którą poprowadziła Anna Sobala-Zbroszczyk. W wydarzeniu uczestniczyli również m.in. Maria Kotowska, Anna Rękawek, Danuta Kozakiewicz, Anna Sobala-Zbroszczyk, Anna Wróbel, Małgorzata Żuber-Zielicz, Janusz Kostynowicz, Włodzimierz Paszyński, Radosław Potrac, Włodzimierz Taboryski, Wiesław Włodarski, Włodzimierz Zielicz.

Autonomia dziecka ważna od najmłodszych lat

W trakcie debaty „Drogi ku mądrej edukacji. Autonomia w edukacji – luksus czy konieczność?” dyskutanci zwrócili uwagę, że o autonomię dziecka, należy troszczyć się już w okresie, kiedy jest jeszcze w wielu przedszkolnym. Właśnie wtedy rozpoczyna ono aktywne działanie rozpoczynające proces nauczania i uczenia się.

Autonomia szkoły jako źródło napięcia

Autonomia szkoły może być źródłem napięcia. Odnosi się to przypadków, w których nauczyciele znajdują się w sytuacji paradoksalnej – mają kształcić uczniów w kierunku samodzielności i właśnie autonomii, choć sami funkcjonują w strukturze, która tę samodzielność ogranicza. W praktyce autonomia nauczyciela nie polega na robieniu „czego się chce”, lecz na świadomym wyborze „tego, co ma sens”. W takich warunkach podejmowanie dialogu z uczniami, zamiast monologu, wymaga odwagi i gotowości do ponoszenia konsekwencji, a przecież nie każdy pedagog jest gotowy na tak ryzykowne działania.

Nauczyciele spętani biurokracją

Wielu uczestników dyskusji „Drogi ku mądrej edukacji. Autonomia w edukacji – luksus czy konieczność?” odnosiło się do własnych doświadczeń, które były zakotwiczone w odległej przeszłości. Mimo, że dotyczyły czasów Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, w której ideologia sprawowała prymat, wówczas było, w wielu przypadkach łatwiej o względną autonomię niż obecnie, kiedy nauczyciele są spętani coraz większą liczbą przepisów, regulaminów i po prostu biurokracją.

3 bariery utrudniające rozwój szkół autonomicznych

Podczas obrad „Drogi ku mądrej edukacji. Autonomia w edukacji – luksus czy konieczność?” Zidentyfikowano 3 bariery utrudniające rozwój szkół autonomicznych. Pierwsza przeszkoda to biurokracja, druga – zbyt często zmieniające się i zbyt szczegółowe prawo oświatowe, trzecia to niewiara ludzi, w to, że mogą walczyć o autonomię i że takie działanie może zakończyć się sukcesem, ponieważ doświadczenie uczy, że w przypadku konfliktu w szkole autonomia jest bez szans w konfrontacji z urzędem.

Reforma „Kompas Jutra”

Rozmawiano także o zapowiadanej reformie „Kompas Jutra”, która przewiduje daleko idącą ingerencję w sferę metodyki nauczania, co w praktyce oznacza ograniczenie autonomii. Planowane zmiany, wbrew deklaracjom raczej ograniczą autonomię w szkołach niż rozszerzą jej zakres.

Biurokratyczna machina paraliżuje działalność szkół

Jeden z dyskutantów przypomniał dane, że Ministerstwo Edukacji Narodowej dysponuje 3 500 pracowników w resorcie i kuratoriach, do kontrolowania szkół. Do tego dochodzą jeszcze tysiące innych urzędników zajmujących się edukacją w samorządach. Ta rzesza funkcjonariuszy publicznych zajmuje się monitorowaniem około 20 000 placówek edukacyjnych. Ilość dokumentów, określający działanie szkoły stale rośnie. W tych warunkach nauczycielom brakuje przestrzeni na myślenie o autonomii, bo cały czas zajmują się obsługiwaniem biurokratycznej machiny, która zamula cały system, prowadząc do jego niewydolności.

Partnerzy Warszawskiego Forum Oświatowego

Partnerzy wspierający spotkanie „Autonomia w edukacji – luksus czy konieczność” Warszawskiego Forum Oświatowego, wspieranego przez Fundację Punkt Wiedzy, są: Akademia Techniczo-Artystyczna Nauk Stosowanych w Warszawie, 21 Społeczne Liceum Ogólnokształcące im. Jerzego Grotowskiego, Fundacja Eduko, Polskie Stowarzyszenie Dalton, OMEP Polska, Instytut Biznesu, Agencja Informacyjna, Towarzystwo Przyjaciół I Społecznego Liceum Ogólnokształcącego, Przedszkole nr 31 im. Zdzisława Witwickiego, Mazowieckie Stowarzyszenie na rzecz Uzdolnionych.

Warszawskie Forum Oświatowe – historia 

Warszawskie Forum Oświatowe powstało w 1991 r. Nawiązywało do tych form, które wypracowała warszawska Oświata Niezależna w latach 1980-1981 i do tworzonych w jej ramach koncepcji edukacyjnych. Warszawskie Forum Oświatowe wróciło do inicjatyw podejmowanych wcześniej przez: Zespół Oświaty przy Ośrodku Badań Społecznych Regionu „Solidarności” Mazowsze, Czasopismo „Rozmowy” adresowane do nauczycieli wydawane przez ten ośrodek, zespół nauczycieli i wychowawców związanych z programem „Szkoła jako środowisko wychowawcze”, Klub Oświaty Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” funkcjonujący w ramach Zespołu Oświaty, Ośrodek Twórczego Wychowania funkcjonujący też w ramach Zespołu Oświaty.

Warszawskie Forum Oświatowe – reaktywacja  

Warszawskie Forum Oświatowe zostało reaktywowane w 2025 roku. Jest inicjatywą środowiskową, o charakterze społecznym i obywatelskim, służącą debacie, refleksji oraz wymianie doświadczeń w obszarze edukacji i spraw społecznych związanych z oświatą. Pierwsza Rada Programowa Warszawskiego Forum Oświatowego została powołana w ramach działalności Fundacji Punkt Wiedzy, która pełni rolę organizacyjną i wspierającą działania Forum.

Fundacja Punkt Wiedzy – podstawowe informacje

Fundacja Punkt Wiedzy to przestrzeń, w której łączona jest wiedza z działaniem. Organizację tworzy stoi doświadczony zespół ekspertów, edukatorów i praktyków, ludzi z pasją, którzy wierzą, że wiedza może zmieniać życie. Fundacja Punkt Wiedzy buduje długofalowe inicjatywy, które wzmacniają wspólnoty, inspirują do działania i pomagają żyć lepiej. Trwała zmiana społeczna zaczyna się od mądrego wsparcia, opartego na rzetelnej edukacji, wzajemnym szacunku i współpracy międzypokoleniowej. Działania Fundacji Punkt Wiedzy opierają się na następujących wartościach: odpowiedzialność, empatia i dążenie do realnego wpływu. Fundację Punkt Wiedzy powołały Małgorzata Żuber-Zielicz – Prezes Honorowy i Katarzyna Werner – Prezes Zarządu, które łączą wieloletnią praktykę w pracy z seniorami i młodzieżą ze środowiskami eksperckimi.

Dziękujemy za przeczytanie tekstu do końca. Polecamy inne wiadomości zamieszczone na stronie internetowej www.agencja-informacyjna.com. Życzymy ciekawej lektury. Agencja Informacyjna

AI, Life /DEC/ 5 marca 2026