80 rocznica utworzenia getta warszawskiego

 

Getto w Warszawie utworzone zostało w celu osiedlenia tam wszystkich Żydów mieszkających w stolicy, a także tych, którzy przybywali do niej. Powstało 80 lat temu zarządzeniem gubernatora dystryktu warszawskiego Ludwiga Fischera. Getto warszawskie utworzono 2 października 1940 roku, a zamknięto i odizolowano je 16 listopada 1940 roku.

Getto, czyli „dzielnicę żydowską”, w Warszawie utworzyły władze niemieckie. Było ono największym gettem w Generalnym Gubernatorstwie oraz całej okupowanej Europie. Jego powstanie zarządził Ludwig Fischer zarządzeniem wydanym na podstawie rozporządzenia o ograniczeniach pobytu w Generalnym Gubernatorstwie z 13 września 1940 roku. Zgodnie z decyzją w getcie mieli zamieszkać wszyscy Żydzi mieszkający w Warszawie lub przesiedlający się do niej. Polakom, którzy zamieszkiwali dotychczas na tym terenie nakazano przenieść się do pozostałego obszaru miasta, z wyłączeniem tzw. dzielnicy niemieckiej. Wszystkie te działania miały zakończyć się do 31 października, by dzielnicę można było odizolować. Termin jednak został przesunięty do 15 listopada 1940 roku i dopiero 16 listopada getto zostało zamknięte. Za wykonanie zarządzenia gubernatora dystryktu warszawskiego odpowiedzialni byli Adam Czerniaków, przewodniczący Rady Żydowskiej, oraz Julian Kulski, komisaryczny prezydent Zarządu Miejskiego.

Zarządzenie z 2 października 1940 zawierało listę ulic, które oddzielały tworzone getto od pozostałego obszaru miasta. W następnych tygodniach wprowadzano pewne zmiany, ale ostatecznie, w dniu odizolowania, granice dzielnicy żydowskiej przebiegały ulicami: Wielką, Bagno, placem Grzybowskim, Rynkową, Zimną, Elektoralną, placem Bankowym, Tłomackie, Przejazd, Nalewki, granicą Ogrodu Krasińskich, Świętojerską, Freta, Sapieżyńską, Konwiktorską, Stawki, Dziką, Okopową, Towarową, Srebrną i Złotą. Z getta wyłączono m.in. Sądy Grodzkie na Lesznie, więzienie Pawiak, obszar tzw. enklawy ewangelickiej z kościołem i Szpitalem Ewangelickim oraz nieruchomości należące do browaru Haberbusch i Schiele przy ulicy Ceglanej.

W wyniku utworzenia getta ponad ćwierć miliona mieszkańców Warszawy zostało zmuszonych do zmiany miejsca zamieszkania. W kwietniu 1941 roku w obrębie murów odizolowanej dzielnicy zamieszkiwało około 450 000 osób.

Od 22 lipca do 21 września 1942 roku, w wyniku tzw. wielkiej akcji wysiedleńczej,  75% mieszkańców getta zostało wywiezionych i zamordowanych w obozie zagłady w Treblince. W sierpniu 1942 południowa część getta, nazywana małym gettem, została włączona do „aryjskiej” części miasta. W części północnej pozostało ok. 60 tys. Żydów. Większość z nich pracowała w działających w getcie niemieckich zakładach produkcyjnych.

W maju 1943 roku, po powstaniu, getto zlikwidowano, a mury wyodrębniające dzielnicę zostały zburzone.

Agencja Informacyjna

Agencja InformacyjnaKultura / now / 02.10.2020

Foto: By Bundesarchiv, Bild 101I-134-0771A-39 / Zermin / CC-BY-SA 3.0, CC BY-SA 3.0 de, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=5476125

Related Post