Ewelina Rubinstein: Czy Szekspir był… kobietą?

 

Wydaje się, że o angielskim dramaturgu, poecie, aktorze, reformatorze teatru napisano i powiedziano już wszystko. Brytyjska BBC jest jednak innego zdania i uważa, że William Szekspir nigdy nie istniał. A jeżeli istniał, to wcale nie musiał być mężczyzną.

William Szekspir, będący dumą narodową Brytyjczyków, uchodzi za najważniejszego przedstawiciela angielskiej literatury. Napisał prawie 40 sztuk, 154 sonety i wprowadził do języka angielskiego mnóstwo neologizmów. Eksperci uważają, że większość swoich prac napisał między 1586 a 1612 rokiem. Przedmiotem ciągłej debaty jest ich nie tylko chronologia, ale nawet kwestia autorstwa większości z dzieł…

Spekulacje o tym, że Szekspir mógł nie być tym, za którego się podawał, pojawiły się już pod koniec XIX wieku. Czy to możliwe, że Szekspir był po prostu pseudonimem przyjętym przez potężnego arystokratycznego pisarza, który chciał zachować swoją tożsamość w tajemnicy?

A może był kobietą, która z obawy przed kpinami i niepoważnym traktowaniem przez ówczesne społeczeństwo postanowiła swoją twórczość skryć właśnie pod nazwiskiem Szekspir?

„To bardzo możliwe. Wiktoriańscy komentatorzy po prostu nie mogli pogodzić obrazu literackiego geniuszu, z tym, co wiedzieli o Szekspirze z punktu historycznego”- wyjaśnia BBC. Angielskie media dodają także, że „już ponad sto lat temu uważano, że człowiek o tak małym wykształceniu, jakie rzekomo posiadał William Szekspir, nie mógł być autorem tylu wybitnych utworów literackich”.

Krytycy dorobku i samego istnienia angielskiego dramaturga podkreślają także, że Szekspir musiał być człowiekiem bardzo dobrze wyedukowanym, mającym bogaty zasób słownictwa. Ponadto musiał posiadać wiedzę z zakresu ówczesnego prawa, znajomości zasad królewskiego dworu i arystokratycznych manier. Czytając dzieła Szekspira bez trudu zauważa się także to, że wiedział o polityce więcej niż przecięty, współczesny jemu, Anglik i że z pewnością podróżował (zwłaszcza do Włoch).

Postać historyczna Williama Szekspira nie pasuje więcej do jego profilu.

Urodził się w rodzinie o stosunkowo niskim statusie społecznym Stratford-upon-Avon, jako trzecie z ośmiorga dzieci Johna Szekspira, rękawicznika i lokalnego polityka, oraz pochodzącej ze znanej i bogatej rodziny, Mary Arden. Jego rodzice byli kuzynostwem, ich matki były siostrami. Tego typu małżeństwa nie były w XVI wieku w Anglii niecodzienne. Przypuszcza się, że urodził się w domu rodzinnym przy Henley Street. Dokładna data dzienna nie jest znana. Ze względu na to, że został ochrzczony 26 kwietnia, a zgodnie z tradycją taka ceremonia odbywała się nie później niż kilka dni po przyjściu na świat, przyjmuje się za datę jego urodzenia 23 kwietnia 1564 r. Nie ma także jednoznacznych dowodów na to, że otrzymał odpowiednie wykształcenie. Niektórzy badacze uważają nawet, że Szekspir w ogóle nie znał literatury.

Według magazynu „History” istnieje tylko sześć uwierzytelnionych dokumentów, na których Szekspir własnoręcznie się podpisał. „Nie ma również żadnych manuskryptów, które ostatecznie wskazywałyby na to, że Szekspir naprawdę istniał (…). Jego podpisy są ledwo czytelne i zawierają wiele wariantów pisowni jego imienia. W rezultacie niektórzy teoretycy są więc przekonani, że sam Szekspir był w zasadzie analfabetą”- czytamy na łamach pisma.

Jeśli więc William Szekspir nie napisał sztuk i sonetów mu przypisanych, to kto to zrobił?

Jednym z najbardziej popularnych kandydatów, preferowanym przez XIX-wiecznych krytyków Szekspira, był sir Francis Bacon, naukowiec i filozof.

„W dziełach Bacona i Szekspira znaleziono wiele wspólnych cech, co może wskazywać na to, że autorem jest jeden człowiek. Przykładem mogą być chociażby odniesienia do kwestii prawnych, co ewidentnie wskazuje na Bacona”- podkreśla dalej BBC.

Inni uczeni, tacy jak Isaac Hull Platt, sugerowali nawet, że Bacon pozostawił szyfry i wskazówki w tekstach Szekspira, jak chociażby niejasne łacińskie słowo honificabilitudinitatibus, które znajduje się w jednym z utworów dramaturga. „Uważa się je za najdłuższe angielskie słowo wymyślone przez Szekspira, ale przypuszcza się, że oznacza te sztuki, potomstwo F. Bacona, są zachowane dla świata”- czytamy w „History”.

Pod uwagę bierze się jednak nie tylko sir Bacona, ale także niejakiego Edwarda de Vere, hrabiego Oksfordu, renesansowego dworzanina i poetę.

Dlaczego właśnie jego?

„Był wyjątkowo dobrze wykształcony, często podróżował do Włoch i miał dogłębną znajomość polityki. Można więc stwierdzić, że idealnie pasuje do profilu Szekspira. Wielu uważa, że użył on postaci Szekspira jako pseudonimu, aby uchronić się przed krytyką ze strony arystokratów”- wyjaśnia BBC.

Inni potencjalni kandydaci to William Stanley, szósty hrabia Derby oraz Christopher Marlowe, sławny i utalentowany dramaturg, który prawdopodobnie zmarł w bójce w roku 1593. „The Guardian” pisze nawet, że śmierć literata w wyniku bijatyki była blefem. „Marlowe prawdopodobnie sfałszował informacje o własnej śmierci i dalej tworzył, przybierając pseudonim Szekspir”. Wydaje się jednak, że dziennik „The Guardian”mocno przesadza w swoich spekulacjach. Kim więc był Szekspir?

„Tego chyba nigdy się nie dowiemy”- wyjaśnia Anny Hunge, brytyjska dziennikarka, miłośniczka dzieł Szekspira. „Póki istnieją wątpliwości, zawsze pojawiać się będą niebywałe historie, w których nie zawsze dominuje prawda (…). A ostatnio, jeden z brytyjskich krytyków literackich zasugerował nawet, że Szekspirem mogła być kobieta…”.

Niektórzy taką teorię uważają za szaleństwo, ale, kiedy przeanalizuje się system edukacyjny szesnastowiecznej Anglii, to dochodzi się do wniosku, że ówczesne dziewczęta- podobnie jak ich rówieśnicy płci męskiej – czytały, pisały, znały się na literaturze, historii, a nawet polityce.

– W XVI wieku na dworach i w bogatych domach mieszczańskich nauczano nie tylko chłopców, ale również dziewczynki. Córki Henryka VIII otrzymały bardzo staranne wykształcenie. W całej Anglii funkcjonowały elementarne szkoły parafialne, w których dziewczęta mogły się uczyć. Kobiety z wyższych warstw społecznych często znały języki obce, w tym łacinę i grekę. W Londynie około 1600 roku 10 procent kobiet umiało czytać i pisać (chociaż na prowincji te umiejętności ciągle należały do rzadkości)- mówi dr Agnieszka Szczap z Instytutu Filozofii Uniwersytetu Zielonogórskiego.

Nie wiadomo jednak, która z szesnastowiecznych dam miałaby być Szekspirem…

 

Agencja Informacyjna

Ewelina Rubinstein

Agencja Informacyjna, Opinie, 2.10.2018,

 

Ilustracja – John Taylor – Official gallery link, Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=5442977

 

 

Related Post